Is de kerk nog te vertrouwen?

1 Jan

Het Sociaal en Cultureel Planbureau publiceerde enige tijd geleden (nov. 2011) het rapport De sociale staat van Nederland.Een opvallende uitkomst van het onderzoek is dat twee derde van de Nederlanders geen vertrouwen blijkt te hebben in het instituut kerk. Onder andere dagblad Trouw besteedde hier aandacht aan. (http://www.trouw.nl/tr/nl/5091/Religie/article/detail/3036745/2011/11/16/Tweederde-van-de-Nederlanders-vertrouwt-de-kerk-niet.dhtml )

moraalridder

Vertrouwen in de kerk op dieptepunt

Het is een opvallende en schokkende uitkomst dat maar 35% van de ondervraagden aangeeft vertrouwen te hebben in de kerk. Overigens blijkt dat de kerk altijd al laag scoorde in dergelijke onderzoeken, maar het in het oog springende punt is dat de kerk nu de laatste plaats bezet. Politieke partijen, de regering en de Tweede Kamer bleken meer vertrouwenwekkend dan de kerk.

Het pijnlijke is dat de kerk juist de plek zou moeten zijn waar trouw, vertrouwen (geloof!), heil en heling te vinden zou moeten zijn. Theologisch gezien is de kerk verweven met Jezus Christus, en ook dat roept vragen op. Hoe kan het dat de kerk niet méér gezien wordt als beelddrager van Jezus? Waarom ‘scoort’ de kerk zo slecht?

Aan de respondenten is een algemene vraag gesteld: “Ik wil u een vraag stellen over het vertrouwen dat u heeft in bepaalde instellingen. Zegt u mij voor de volgende instellingen of u er eerder wel of eerder geen vertrouwen in heeft.”

‘De radio’ scoort bij de beantwoording vervolgens het hoogst.

Redenen voor wantrouwen

Nu zou het kunnen zijn dat mensen bij ‘de kerk’ al snel denken aan een moralistische betweter. De  negatieve opmerkingen over homoseksualiteit, de grote nadruk op wat niet mag of wat moet, ruzie over wel of geen uitvaart bij euthanasie, en het oordeel over niet-gelovigen worden in de media breed uitgemeten. Lange tijd heeft ‘de kerk’ voor een belangrijk deel de moraal in Nederland beïnvloed. Nu velen de kerk de rug toe hebben gekeerd, wordt een moralistische boodschap over het algemeen gewantrouwd.

Daarnaast is de cultuur in hoog tempo veranderd. Mensen hebben wel behoefte aan informatie, maar niet aan instanties die vertellen wat je moet geloven of moet nazeggen. Ook is in de huidige samenleving een tendens zichtbaar waarin logge structuren worden gewantrouwd, terwijl persoonlijke relaties worden gewaardeerd. Binnen kerkgenootschappen is deze tendens ook zichtbaar. Jongeren denken niet meer in kerkverbanden, maar zoeken aansprekende geloofsgemeenschappen.

Verschillen tussen kerken en de houding van kerkgangers

Een bijkomend probleem is dat ‘de kerk’ eigenlijk niet bestaat. Er zijn vele kerkgenootschappen die soms ook op voet van oorlog met elkaar lijken te leven. Voor niet-gelovigen is dit soms een reden om niet alleen de kerk, maar ook  het christelijk geloof te wantrouwen. De ondoorzichtige verschillen en de conflicten tussen kerkgenootschappen werken wantrouwen in de hand. De verschillen tussen kerkgenootschappen dragen er toe bij dat er niet met één mond gesproken kan worden. De verschillen in opvattingen zijn gewoon te groot.

Tot slot speelt de levenshouding van kerkgangers een belangrijke rol. Wanneer voorgangers en/of kerkgangers onbetrouwbaar blijken te zijn, roept dit bijzonder veel verontwaardiging op. Zo is het opvallend dat het rapport over misbruik van gehandicapten veel minder stof heeft doen opwaaien dan het misbruik binnen de Katholieke Kerk. http://www.movisie.nl/138142/def/home_/nieuws/nieuws/persbericht_beperking_maakt_kwetsbaar_voor_seksueel_misbruik/ Ook mag de commissie Deetman voortdurend op meer media aandacht rekenen dan de commissie Samson. En dit is goed nieuws! De buitenwacht neemt de kerk de maat met een hoge verwachting: dat zouden wij ook moeten doen! Het wordt pas dramatisch wanneer misstanden in de kerk geen verontwaardiging in de media oproepen: dan is het wantrouwen compleet.

Geen moraalridder, maar gesprekspartner

Is dat het? Valt er niet meer over te zeggen? Zeker wel. De constatering dat het instituut aan betrouwbaarheid heeft ingeboet roept op tot bezinning en hernieuwde inzet. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat kerkgangers meer vrijwilligerswerk verrichten en gullere gevers zijn. Die kerkgangers zijn uiteindelijk de ambassadeurs van de kerk als lichaam van Christus. De kerk als schuilplaats in de wildernis.

Ook zullen we als plaatselijke kerken hard moeten werken om de beeldvorming bij te stellen: we hebben ontzettend veel in huis. Als het gaat om zingeving, onze visie op liefde en trouw, recht en gerechtigheid. Alleen: we moeten leren beseffen dat we niet meer de leermeesters zijn, maar gesprekspartners. Laten we oprecht geïnteresseerd zijn in wat er in de samenleving speelt, opdat het vertrouwen in de kerk weer kan groeien.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: