Archief | Bijbel RSS feed for this section

Zeven teksten over de weg van vergeving

4 Mei

Vergeving neemt in het christelijk geloof een belangrijke plaats in. De vergevende liefde van God roept mensen op ook zelf vergevend te leven. Dat komt duidelijk naar voren in de bede van het Onze Vader over vergeving: “Vergeef ons onze schulden, gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren.” Tegelijkertijd roept vergeving in concrete situaties soms scherpe vragen op en blijkt het helemaal niet zo eenvoudig. Daar komt bij dat soms onder de noemer van ‘vergeving’ situaties van onrecht in stand worden gehouden.

Vergeven is in zekere zin het hart van het christelijk geloof. De vergeving van God biedt ruimte voor aanvaarding, voor een nieuw begin. Vergeving kan echter nooit los gezien worden van recht doen en van gerechtigheid. Er zijn situaties die zo beschadigend zijn geweest, dat het spreken over vergeving alleen maar schadelijk en pijnlijk is. Daar komt bij dat de vraag om vergeving door het slachtoffer eigenlijk vooraf gegaan zou moeten worden door de erkenning van schuld door de dader. In de meeste gevallen is dit helaas niet aan de orde.

Het is goed om te bedenken dat vergeving ook een innerlijk proces kan zijn om jouw banden met de dader (ik bedoel dit: als jij boos bent, verbitterd raakt, zit je als het ware nog vast aan die dader) en met wat je is aangedaan door te snijden. Het gaat echter niet zomaar, soms is het een proces, een weg die je moet gaan. Dit leesrooster is bedoeld om die weg te verkennen.

Tot slot: ook het spreken over vergeving laat de juridische weg open als er sprake is van strafbare feiten.

Zondag: stop de wraak

Lezen: Matt. 18, 21 en 22:  21 Daarop kwam Petrus bij hem staan en vroeg: ‘Heer, als mijn broeder of zuster tegen mij zondigt, hoe vaak moet ik dan vergeving schenken? Tot zevenmaal toe?’ 22 Jezus antwoordde: ‘Niet tot zevenmaal toe, zeg ik je, maar tot zeventig maal zeven.

Zo’n antwoord van Jezus roept bij mij behoorlijk wat stress op. Zeventig maal zeven maal. Als je zo vaak moet vergeven, kun je gerust zeggen dat vergeven een levenshouding is. Misschien is dat ook wel wat Jezus ons hier vertelt: vergeven zou je tweede natuur moeten worden. Waarom is vergeven zo belangrijk? Allereerst vraagt de vergevende liefde van God om antwoord van ons. De vergeving van God biedt ons de ruimte voor een nieuw begin. Gods aanvaarding, bewogen en liefde, zichtbaar geworden in de weg van Jezus Christus, zijn een ongedacht en onverwacht cadeau.  Het logische antwoord op het ontvangen van vergeving, is het doorgeven van vergeving. (Lees verder vanaf vers 23 – 35).

In de tweede plaats is het antwoord van Jezus een oproep om de waanzin van wraak en haat te stoppen. In Genesis lezen we over Lamech die uitroept dat hij zevenenzeventig maal gewroken zal worden. Hij is druk met zijn eigen reputatie, en met zijn eigen eer. Door te reageren met geweld, ontstaat er een keten van geweld en haat. Deze keten kent alleen maar verliezers.

Afbeeldingsresultaat voor free pictures hate

Jezus nodigt ons uit om niet de haat te koesteren, maar te leven vanuit het loslaten van wie en wat je gekwetst en beschadigd heeft. Een levenshouding die oefening vraagt en ook niet zomaar op elke situatie toe te passen is.

Vraag: wat roept deze tekst bij jou op? Waarom zou Jezus dit zo gezegd hebben?

Maandag: stil staan bij beschadigd zijn

Lezen: psalm 147, 1 –  6 Hoe goed is het te zingen voor onze God, hoe heerlijk hem onze lof te brengen. 2 De bouwer van Jeruzalem, dat is de HEERhij brengt de ballingen van Israël bijeen. 3 Hij geneest wie gebroken zijn en verzorgt hun diepe wonden. 4 Hij bepaalt het getal van de sterren, hij roept ze alle bij hun naam. 5 Groot is onze Heer en oppermachtig, zijn inzicht is niet te meten. 6 De HEER richt de vernederden op en drukt de goddelozen neer.

Als je nadenkt over vergeven (misschien ingegeven door anderen, misschien een stemmetje in jezelf) betekent dit dat je iets hebt meegemaakt. Iemand heeft jou iets aangedaan.

Afbeeldingsresultaat voor free pictures broken

Het is belangrijk en noodzakelijk om de tijd te nemen om stil te staan bij wat er gebeurd is, en wat het met je doet en gedaan heeft. Het is noodzakelijk om onder ogen te zien hoe je beschadigd bent door de gebeurtenis. In de tekst van vandaag lezen we dat de HEER vernederden weer opricht. Het kan je helpen om de ruimte en de rust te vinden om je verhaal onder ogen te zien. God ziet jou immers ook, met jouw verhaal en strekt zich uit naar jou om je op te richten – opstanding.

Vraag: kun je stilstaan bij de gebeurtenis en de impact die dat op jou heeft (gehad)? Wat doet het met je om hierbij stil te staan?

Dinsdag: ruimte voor verdriet

Lezen: Mattheüs 5, 4 Gelukkig de treurenden, want zij zullen getroost worden.

 

Afbeeldingsresultaat voor free pictures tears

Als je nadenkt over wat je is aangedaan, wat je hebt meegemaakt, is verdriet misschien wel de eerste emotie. Verdriet om de pijn. Verdriet om hoe je leven gelopen is. Verdriet om je gekwetstheid en je kwetsbaarheid.

In de Bijbel is er alle ruimte voor verdriet. Het is goed om je tranen de ruimte te geven. In psalm 56 lezen we dat God onze tranen in zijn kruik bewaart. Elke traan vertelt een eigen verhaal. De tranen met tuiten. De eenzame, stille traan.

Er is de belofte: je zult getroost worden. Het gaat hier niet om voorbarige troost. Troost die als het ware het verdriet weer terug duwt achter de ogen, achter de muur van niet-voelen. Nee, troost maakt ruimte. Echte troost koestert de tranen. Echte troost biedt in het verdriet beschutting. Vanuit die erkenning en beschutting kan de troost de weg naar het hart vinden.

Vraag: kun je je verdriet ook met anderen delen? Heeft God voor jou ook betekenis in het hanteren van het verdriet?

Woensdag: woede en wraak

Lezen: Jesaja 63, 4 – 6 Ik, de HEER, had besloten tot een dag van wraak, het jaar van vergelding was aangebroken. 5 Toen zag ik dat er niemand was die hielp, ik was geschokt dat niemand mij aanmoedigde. Op eigen kracht bracht ik redding, door mijn woede aangespoord. 6 Ik heb de volken in mijn woede vertrapt, met mijn toorn heb ik hen dronken gevoerd. Hun bloed liet ik op aarde neervloeien. 

 

Afbeeldingsresultaat voor free pictures angry animal

Woede is een ongemakkelijke emotie. Zeker in onze tijd waarin we zoeken naar consensus en moeilijke verhalen al snel onder het vloerkleed worden geveegd. Tegelijkertijd is woede noodzakelijk en heilzaam. Woede zet ons in beweging. Woede is een signaal dat grenzen zijn overschreden en dat je opstaat tegen onrecht, opstaat om je ruimte terug te claimen. Natuurlijk is het van belang om te onderscheiden waarover je kwaad bent en hoe je met je woede omgaat.

Wat bijzonder en helpend is, is dat er in de Bijbel zonder gêne wordt geschreven over God die woedend is over onrecht. Die woede brengt verandering. Deze woede is een erkenning van wie gebutst en gebeukt is. Het is een uitnodiging om na te denken over die ingrijpende gebeurtenis en om de schuld ook daar neer te leggen waar die hoort.

Vraag: hoe ga jij om met boosheid?

Donderdag: recht doen

Lezen: Psalm 31, 2 – 3 Bij u, HEER, schuil ik, maak mij nooit te schande. Bevrijd mij en doe mij recht, 3 hoor mij,  haast u mij te helpen, wees voor mij een rots, een toevlucht, een vesting die mij redding biedt.

Afbeeldingsresultaat voor esther veerman

Vergeven is een proces. Het is niet een eenmalige gedachte of een eenmalige handeling. Vergeven is het gaan van een weg: op die weg mag je ruimte maken voor je levensverhaal, en voor de emoties die daar bij horen. Het gaat om erkenning.

Wanneer je nadenkt om iemand te vergeven, heeft iemand jou dus iets aangedaan. Er is sprake van onrecht, er is sprake van schuld. De roep om recht is een Bijbelse roep. Vergeven is niet het dichtsmeren van lastige verhalen of een verkapte manier van het opleggen van zwijgen, maar een manier om recht te doen en om het leven weer op te kunnen pakken.

‘Doe mij recht’.  Bij recht doen hoort erkenning van wat er gebeurd is en erkenning van schuld. Dat is helend. Een troostvolle gedachte kan zijn dat God aan de kant van de kwetsbare en beschadigde mens staat, en dat zijn hele wezen gericht is op het doen van recht.

Ook als jij jezelf moet vergeven, kan dit een weg naar een nieuw begin zijn.

Vraag: hoe ga jij om met schuld? Kun je de schuld bij die ander neerleggen? Ben je ook in staat om – als je jezelf terechte dingen verwijt – jezelf te vergeven?

Vrijdag: vergeven is niet vergeten

Lezen: Johannes 21,, 13 – 18 Jezus nam het brood en gaf hun ervan, en hij gaf hun ook vis. Dit was al de derde keer dat Jezus aan de leerlingen verscheen nadat hij uit de dood was opgestaan. Toen ze gegeten hadden, sprak Jezus Simon Petrus aan: ‘Simon, zoon van Johannes, heb je mij lief, meer dan de anderen hier?’ Petrus antwoordde: ‘Ja, Heer, u weet dat ik van u houd.’ Hij zei: ‘Weid mijn lammeren.’ Nog eens vroeg hij: ‘Simon, zoon van Johannes, heb je me lief?’ Hij antwoordde: ‘Ja, Heer, u weet dat ik van u houd.’ Jezus zei: ‘Hoed mijn schapen,’ en voor de derde maal vroeg hij hem: ‘Simon, zoon van Johannes, houd je van me?’ Petrus werd verdrietig omdat hij voor de derde keer vroeg of hij van hem hield. Hij zei: ‘Heer, u weet alles, u weet toch dat ik van u houd.’ Jezus zei: ‘Weid mijn schapen.

Afbeeldingsresultaat voor esther veerman

Het is een pijnlijk en bevrijdend gesprek tussen Jezus en Petrus. Petrus heeft Jezus op het ultieme moment tot drie keer toe verraden. De angst zijn leven te verliezen maakte dat hij Jezus op zijn eenzaamste moment tot in het diepst van zijn ziel verraadde. Het is een pijn die met Petrus mee gaat. Wat kun je anders dan dingen doen. Weer gewoon gaan vissen. Stilstaan is nadenken. In de stilte komen de vragen en de knagende stemmen.

Het is Jezus die Petrus weer bepaalt bij het volle leven. In de zich herhalende vraag en in het antwoord klinkt de pijn door. De vragen maken ruimte voor de erkenning van het verhaal, de impact en de schuld. Dat maakt de weg vrij naar vergeving.

Waar dit verhaal mij ook bij bepaalt, is dat vergeven niet gelijk staat aan vergeten. Het gebeuren is onderdeel van je geschiedenis en mag er dus zijn – ook in alle ongemakkelijkheid.  Gedenken is waardevol. Het helpt te voorkomen dat we in dezelfde fouten vervallen.

Vraag: helpt het jou om te mogen gedenken?

Zaterdag: vergeven is loslaten

Lezen: Lucas 11, 1 – 4  Eens was Jezus aan het bidden, en toen hij zijn gebed beëindigd had, zei een van zijn leerlingen tegen hem: ‘Heer, leer ons bidden, zoals ook Johannes het zijn leerlingen geleerd heeft.’ Hij zei tegen hen: ‘Wanneer jullie bidden, zeg dan: “Vader,  laat uw naam geheiligd worden en laat uw koninkrijk komen. Geef ons dagelijks het brood dat wij nodig hebben. Vergeef ons onze zonden, want ook wijzelf vergeven iedereen die ons iets schuldig is. En breng ons niet in beproeving.”’

Afbeeldingsresultaat voor esther veerman

De bede om vergeving heeft in ons denken en doen veel aandacht gekregen. Dit heeft alles te maken met de spanning die met het thema vergeving kan meekomen. Voordat ik nog iets over deze bede zeg, wil ik eerst nog iets anders opmerken. In het Onze Vader worden we op drie verschillende manieren aangesproken. Deze drie manieren omvatten ons hele leven.

De eerste bede vraagt om het dagelijks brood. In deze bede staan we stil bij onze afhankelijkheid aan God. We zijn zijn schepselen en we mogen danken en bidden voor wat we in het dagelijks leven nodig hebben.

In de tweede bede staan vergeving en schuld centraal. We worden aangesproken in onze rol van schuldenaar. Door Gods vergeving opent zich een nieuwe weg, die we ook anderen mogen gunnen. We worden uitgenodigd om na te denken over onze eigen schuld en over onze verantwoordelijkheden. Waar vragen we vergeving voor? Aan wie zouden we vergeving willen schenken?

In de derde bede gaat het over verlossing, verzoeking en gevangenschap. Verlossing heb je nodig als je klem zit in onvrijheid en niet verder kunt.

Het zijn drie wegen naar het goede, volle leven met God. Niet elke bede is op elk moment even actueel in je eigen leven. Soms ben je meer betrokken op het dagelijks leven in je danken of in je bidden. Soms ervaar je beklemming of verzoeking in je leven. Soms is schuld een belangrijk thema.

Dus ‘vergeving’ is een van de beden en nuanceert het gewicht van deze bede een beetje. Vervolgens is het goed om te bedenken dat Gods vergeving altijd onvoorwaardelijk is. Gods vergeving is niet afhankelijk van jouw vermogen een ander te vergeven. als je meer wilt weten over vergeving kun je dit blog of dit blog lezen.

Wat ik je hier wil meegeven, is dat het Griekse woord ‘vergeving’ ‘loslaten’ betekent. Vergeven is de last, de wrok en daardoor de verbondenheid met de schuldige loslaten. Op deze manier zou vergeven je kunnen helpen om los te laten en om een stap te zetten in het proces van heelwording.  Zo zou vergeving ook voor jou vertroostend en steunend kunnen werken – als een van de wegen die de Bijbel ons wijst.

Vraag: wanneer zou vergeving voor jou een heilzame rol kunnen spelen?

Noot: de laatste drie afbeeldingen zijn schilderijen van Esther Veerman

Advertenties

De weg uit de angst naar de vreugde

21 Apr

Er hangt een gespannen opwinding in de bovenzaal. Op die eerste avond van de opstanding buitelen de verhalen over elkaar heen. Het stuwt toe naar een climax, daar laat Lucas geen twijfel over bestaan. De twee leerlingen die teleurgesteld en verslagen uit Jeruzalem waren vertrokken om naar huis te gaan, wisten niet hoe snel ze weer terug moesten naar de leerlingen. Vertellen wat ze hadden meegemaakt. Die vreemdeling die hen de schriften had uitgelegd. Het breken van het brood. Het opeens weten: maar dit is Jezus, onze Messias, Hij leeft!

Terug naar de leerlingen

Als ze het zaaltje binnenvallen waar de leerlingen samen zijn gekomen, roepen de andere leerlingen hen al toe. ‘Heb je het al gehoord?’ ‘Weet je wat er is gebeurd?’ ‘Het verhaal van de vrouwen moet wel waar zijn – Petrus heeft Jezus gezien!’ ‘Wij ook!’ Opgewonden en verbaasde stemmen vullen de ruimte.

Opeens valt het stil. Een laatste woord van Petrus galmt nog door de stilte. Daar, in het midden van de leerlingen staat Jezus. Zomaar. Sommigen slaan de handen voor de ogen. Anderen vallen van angst op de grond. Weer anderen kijken verbijsterd naar Jezus.

Angst en verbijstering

Wat is die angst? Waarom die verbijstering? Het is ook de vraag van Jezus. “Waarom zijn jullie zo ontzet en ten prooi aan twijfel?” Ze hadden immers net nog vol verwondering en met een zekere blijdschap verhalen over vermeende verschijningen van Jezus gedeeld? Misschien zet de aanwezigheid van Jezus alles op scherp. Al pratend was er misschien ook een zekere vrijblijvendheid. ‘Wat mooi dat Jezus voor jou verschenen is.’

Misschien speelt er nog iets anders mee. Vrijwel alle leerlingen hadden nog scherp op hun netvlies hoe zij niet hadden kunnen voorkomen dat Jezus gevangen genomen werd. Ze herinnerden de woorden van Jezus over de noodzaak van lijden en sterven – maar ze hadden het nooit willen horen. Wat zou het eerste woord zijn van Jezus tegen de groep vertrouwelingen die hem in de steek had gelaten?

Vrede!

“Vrede zij met jullie!” Dát is het antwoord van de opstanding. Vrede. Een andere, nieuwe weg. Niet de weg van wraak, van vooral zorgen voor jezelf, ook als het ten koste van anderen is, van geweld. Het is de weg uit de angst naar de vreugde. De leerlingen kunnen het niet bevatten – hoe zouden ze ook? Het gaat immers alle verstand te boven? Vol mildheid en begrip neemt Jezus zijn leerlingen mee op die nieuwe weg. “Voel mijn lichaam maar. Zie de littekens.” Het lichaam doet er toe.  Ons lijf, waarin onze geschiedenis gekerfd is. Ons lijf en ons verleden dat we zo snel ontkennen en verstoppen, geen ruimte geven om te mogen zijn, wordt aan het licht geroepen. Ons lijf mag opstaan! Daar opent zich de vreugde van de opstanding.

Tegelijkertijd betekent de opstanding ook een oproep tot inkeer. Er is een heldere scheidslijn tussen doodsheid en leven. Doodsheid is alles wat ontmenselijkt, wat ons afhoudt van onze bestemming. De zwaarte, duisternis en hopeloosheid. De oproep geldt die weg. Opstanding betekent dat we in ons handelen naar onszelf en naar anderen toe aan het licht gebracht worden.

Misschien is dat de diepste vreugde van Pasen: het opnieuw mogen beginnen. “Kom tot inkeer, opdat je zonden worden vergeven”, zegt Jezus. Het is de vergeving die je de ruimte geeft opnieuw te mogen beginnen. Vergeving als onderdeel van die nieuwe weg. Vergevend leven, omdat we weet hebben wat het betekent vergeven te zijn. Deze vergeving is nooit goedkoop en raakt ons hele bestaan.

Kracht uit de hemel

De leerlingen krijgen een belofte mee. Ze zullen bekleed worden met kracht uit de hemel. Dat is het nieuwe kleed waarin ze zich mogen hullen. De kleding die hen de warmte en bescherming biedt. Het kleed dat onze harnassen overbodig maakt, zodat we met open vizier de ander van harte Gods vrede mogen toewensen. Wat een vreugde!

Luistert God selectief?

16 Apr

16 april 2018

Afgelopen zondag ging collega ds. Johan Wegerif uit Nijverdal voor in de Ontmoetingskerk in Vriezenveen. Ik was blij dat ik in de gelegenheid was om onder zijn gehoor te zijn. De viering raakte me. Centraal stond het verhaal van Kaïn en Abel. Enkele gedachten neem ik mee, de nieuwe week in.

Het leven gaat door

Het eerste is dat het leven doorgaat. In Genesis 3 lezen we hoe Adam en Eva hun plek in de Hof van Eden verliezen. Het volgende hoofdstuk zet hoopvol in: Eva schenkt het leven aan twee kinderen. Zo wordt de belofte die zij in haar naam met zich mee droeg – moeder van alle levenden – vervuld.

Afbeeldingsresultaat voor esther veerman

Mama, Esther Veerman

Onthullende namen

Het tweede is dat de namen die de kinderen krijgen de weg die zij gaan al onthullen. In de naam ‘Kaïn’ klinkt iets door van ‘man’. Hij is de sterkte. hij valt op, hij gaat het maken. Hij is het mannetje. Abel, dat ‘damp’ of ‘nevel’ betekent, is ‘de broer van’. Kaïn eist alle aandacht op. Het leven lacht hem tegemoet. Met zijn energie, kracht en charisma ligt de wereld voor hem open.

De toekomst van Abel is heel wat minder zeker. Hij valt niet op, is haast onzichtbaar. Zijn naam vertelt over zijn kwetsbaarheid. Hij staat al op achterstand. Leven is hard werken.

Kaïn en Abel. Ze vertellen de geschiedenis van ons mensen. De wereld valt uiteen in tweeën: de krachtigen en de kwetsbaren.

Een selectieve God

Het derde is dat God selectief luistert. Zowel Kaïn als Abel brengen een offer aan God. Kaïn is niet een schurk. Hij verbindt zich aan God, geeft Hem de eerste opbrengst van zijn arbeid.  Toch slaat God op zijn offer geen acht. Hij luistert als het ware even niet naar Kaïn, maar kiest er nadrukkelijk voor om ruimte te maken voor Abel, de kwetsbare. Kan dat zomaar? Een selectieve God? Het klinkt als oneerlijk. al gauw vinden we dat iedereen recht heeft op precies evenveel aandacht. Maar God maakt dus andere keuzes: zijn aandacht gaat allereerst uit naar die kwetsbare.

Het laat zich goed verduidelijken met een voorbeeld dat Maarten Luther gebruikte: vraag een moeder van welk kind ze het meeste houdt, en ze zal zeggen: ‘van het zieke kind tot het beter is, van het kind dat weg is tot het thuis is, en van het kind dat verloren is tot het weer gevonden is’.

Verduisterd

Kaïn kan hier echter geen begrip voor opbrengen. Dat is het vierde punt. Kaïn wordt woest en zijn blik wordt donker. Zijn gezicht valt, staat er eigenlijk. Op het moment dat God vraagt aan Kaïn wat er is, kijkt hij weg, kijkt hij naar de aarde. Hij ontwijkt.

Een bewogen God

Het laatste dat me bij is gebleven, is de afloop. Kaïn wordt verantwoordelijk gehouden door God. Er is geen ruimte voor vergoelijken of bagatelliseren. Bij die schuld hoort ook straf. Tegelijkertijd blijft God hem als mens in de ogen kijken. Kaïn vreest opgejaagd wild te worden, en daarin wordt die sterke ineens de kwetsbare. God geeft hem een teken en belofte mee. God blijft de sprekende, de God van bewogenheid en gerechtigheid.

Het verhaal van Kaïn en Abel zet ons op het spoor van de noodzaak om selectief te leven: de kwetsbaren hebben de steun en bemoediging van de sterken nodig. In dat omzien en die zorg komt er ruimte voor het volle leven. Ook buiten de Hof van Eden.

Er is een tijd …

15 Mrt

Meditatie op biddag bij Prediker 3, 1 – 8

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, geliefde mensen van God,

Biddag voor gewas en arbeid – zomaar een woensdag, midden in de week. Een dag waarop je de balans kunt opmaken. Een dag waarop je naar voren kijkt. Wat verwacht je van het seizoen dat voor je ligt? Waar vraag je een zegen voor, of over? En wat heeft de afgelopen periode voor je betekend?

Zo’n biddag is ook wel bijzonder. Een dag waarop we vorm geven aan onze afhankelijkheid aan God. Juist door te bidden voor de gewone dingen in ons leven. Juist door te bidden voor ons dagelijks brood. Zijn we niet ten diepste afhankelijk van God?

Gebed,Folded,sepia,pray

Tegelijkertijd roept het ook vragen op. Omdat onze werkelijkheid vaak zo haaks staat op Gods nieuwe wereld. Omdat gebed soms verwarring oproept. Omdat het gebed soms ingezet wordt als een soort magisch denken – alsof het gebed je omstandigheden verandert. Alsof het gebed alles ten goede keert. Alsof het gebed ons ontslaat van verantwoordelijkheid

Maar als dat niet zo is, áls het gebed toch niets verandert aan onze omstandigheden – heeft bidden dan zin?

Misschien ligt bij deze vraag wel de kern van onze omgang met God: heeft bidden zin? Het is een vraag die gesteld wordt als onze ervaringen botsen met die God die de wereld in zijn hand zou houden. Het is een vraag waar een wereld van veronderstellingen en gedachten achter schuil gaat. Over God. Over bidden. Over mens-zijn.

Het lijkt soms wel alsof er maar twee keuzes zijn: of ons gebed wordt verhoord en we ontvangen gezondheid, kracht, vrede – en anders, anders kan God niet bestaan. Niet zomaar. En zullen we God tandelozer moeten maken, meer op afstand moeten zetten.

Maar zijn beide reacties niet twee kanten van dezelfde medaille? Is het niet zo dat wij op deze manier proberen om God te controleren, in onze greep te krijgen? Of dat we proberen om God om te vormen tot wat wij kunnen begrijpen en kunnen denken?

Als we verwachten dat het gebed de plooien en kreuken van ons leven glad strijkt, schuiven we niet alleen onze eigen verantwoordelijkheid voor ons uit, maar maken we God ook tot een marionet van ons verlanglijstje. Bidden is meer dan het voorleggen van onze vragen.

Tegelijkertijd is het ook zo dat als we God op afstand plaatsen, als we God tot op zekere hoogte machteloos maken, daar ook geen appel meer van uit kan gaan. Misschien kan het ons in beweging brengen, maar is God nog in staat om ons te doen veranderen, ons aan te spreken of moet het uit onszelf komen?

Maar wat is bidden dan nog?

Prediker gaat op een verrassende manier om met deze vraag.  Voor alles is een tijd, schrijft hij. Het lijkt alsof hij het leven in al zijn facetten beschrijft. Het leven zoals het zich aandient, zoals het ons kan overspoelen. Een maalstroom. Het levenslot.

Toch is dat niet wat Prediker zegt. Het gedicht over ‘tijd’ beschrijft  een belangrijke nuance. In het Hebreeuws wordt er een woord gebruikt, dat een bredere en diepere betekenis in zich meedraagt dan ons begrip ‘tijd’. De vertaling van het Hebreeuwse woord met tijd is te smal. Het gaat in dit woord niet om onze horlogetijd; veel eerder duidt het om een gelegenheid of een mogelijkheid. Datgene wat in die tijd gebeurt, dat staat centraal.

Het is niet zo dat wij heen en weer geslingerd worden op de golven van het leven, maar dat we het leven ontvangen als een door God geschonken mogelijkheid. Dus dat hele leven, met al zijn rauwe en scherpe randen, is ingebed in Gods ruimte.

Het gedicht is niet deterministisch bedoeld. Het is niet een tijd die bestemd is, die  bepaald is om iets te doen. Zo van: het komt zoals het komt, en je kunt het toch niet veranderen. Een boodschap van: stil maar wacht maar, en laat het maar passeren. Dit gedicht roept niet op tot gelatenheid of passiviteit.

Integendeel. Alles staat in het kader van de geboden gelegenheid, van de mogelijkheid. Het is een gedicht vol tegenstellingen: Baren tegenover sterven; doden tegenover helen; afbreken tegenover opbouwen.

Het gaat hier niet om de ervaring van een persoon, maar om al de gebeurtenissen die plaatsvinden binnen het menselijk leven. Alles tussen het voortbrengen van leven en het verliezen van leven is afhankelijk van de geboden mogelijkheid. Het gaat om alles wat tussen de tegenstellingen in staat. Alles tussen geboorte en dood; alles tussen vreugde en verdriet; tussen oorlog en vrede. Het is dan ook niet toevallig dat het veertien  tegenstellingen zijn; een vol getal. Het hele leven, met al zijn facetten, is ingebed in Gods mogelijkheden.

We zijn niet in staat om deze dingen te plannen. Misschien is dat wel ten diepste levenskunst: de onzekerheid van het bestaan dragen. Rouwen en dansen, huilen en lachen. Het zijn gebeurtenissen waar we geen invloed op uit kunnen oefenen.

Deze tekst is in die zin al heel troostrijk. We vinden het soms zo moeilijk om stil te blijven staan bij verdriet en wanhoop. Om ruimte te vragen voor ons eigen verlies. Al gauw heb je het gevoel dat je teveel bent, dat je je aan moet passen. Maar hier, in deze tekst, wordt gezegd: nee, er is ook een tijd om te rouwen. Dat is goed. Daar krijg je gelegenheid voor. Er is een tijd om te huilen. Je hoeft je niet vrolijker voor te doen dan je je voelt. Er wordt ook het vertrouwen uitgesproken dat het niet blijft bij het verlies, bij de rouw en het verdriet.  Er komt ook een andere tijd, een andere gelegenheid.

Dat is de betekenis van dit gedicht over de tijden: alles wat binnen ons menselijke leven ligt, is een van God geschonken mogelijkheid.

Het is geen afgerond betoog. Ook de prediker bleef met puzzels zitten, die hij niet kon oplossen. Maar ergens is er de overtuiging te leven voor het aangezicht van een machtige God. Dat is ook de les die hij ons meegeeft. Dat wij ons aan die God toevertrouwen.

En misschien is dat ook we de ruimte van het gebed. Laat ik een voorbeeld geven. In een relatie kan de ene partner steeds weer terecht met zijn of haar verhaal. Vragen behoeven niet perse een antwoord. Een klacht hoeft niet perse te worden opgelost. Waar het op aan komt, is dat de ene partner de ander opbeurt, weer op de benen zet. Herinnert aan hoop, en moed geeft.

Dat is de kracht van het gebed. Daar opent zich de ruimte van God. In ons leven, in al die facetten horen we opnieuw van verhalen van licht, van verhalen van hoop, worden we bemoedigd om op weg te gaan, om te veranderen.

 

Ons gebed is niet bedoeld om God voor ons karretje te spannen. Het gebed is de ruimte waarin we ons leven in Gods perspectief plaatsen. Om aangespoord te worden en verantwoordelijkheid te nemen. Om opgebeurd te worden, herinnerd te worden aan hoop.

Om op te staan. Uit verstarring. Uit lamlendigheid. Uit verslagenheid. Om op te staan. Tegen onrecht.

Het gebed als de ruimte waarin het leven zich ontvouwt voor Gods aangezicht

amen

Een leesrooster op weg naar kerst

17 Dec

Zondag 17 december

Psalm 63, 2 God, u bent mijn God, u zoek ik, naar u smacht mijn ziel, naar u hunkert mijn lichaam in een dor en dorstig land, zonder water. 

IMG_20170807_192927

We leven toe naar Kerst – het grote feest komt elke dag dichterbij. Het is vandaag de derde advent. Soms kan de nacht echter juist het koudst en donkerst zijn vlak voordat de dageraad zich aandient. Op zo’n moment van koude en duisternis is het verlangen naar God groot. Wat kan je juist dan hunkeren naar Gods aanwezigheid. Soms kan je leven voelen als een dor en dorstig water: wat kan dan het verlangen haast pijn doen naar Levend Water, naar de behoefte uitgetild te worden boven de zorgen, om gedragen te worden als je niet meer verder kunt.
We leven met verwachting, leven met hoop: juist als het de nacht het donkerst is, begint een vogel te zingen omdat hij weet heeft van de dageraad. Zo mogen we toeleven naar Kerst. “U zoek ik God”.

Maandag 18 december

Psalm 19, 8 De wet van de HEER is volmaakt:
levenskracht voor de mens.
De richtlijn van de HEER is betrouwbaar:
wijsheid voor de eenvoudige.
9 De bevelen van de HEER zijn eenduidig:
vreugde voor het hart.
Het gebod van de HEER is helder:
licht voor de ogen.

IMG_20170827_123559

Het is alweer maandag. De eerste dag van de werkweek. Misschien spring je uit je bed om aan je dagtaken te beginnen. Misschien moet je eerst eens diep zuchten en kost het je veel energie om de dag onder ogen te zien.
Maar hoe begin je de werkweek? Wat is nu een leidraad? Wat houd je op de been en geeft richting? Psalm 19 is een mooie psalm omdat daarin niet alleen God als schepper, maar ook de Bijbel als richtsnoer wordt bezongen. Het gebod van de Heer is helder: dat geeft licht: Heb God lief boven alles, en je naaste als jezelf. Zo mogen we de week beginnen. Met onze dagelijkse beslommeringen. Tot eer van God!

Dinsdag 19 december

Johannes 16, 33 Ik heb dit gezegd opdat jullie vrede vinden bij mij. Jullie zullen het zwaar te verduren krijgen in de wereld, maar houd moed: ik heb de wereld overwonnen.

IMG_20170807_185453

Deze uitspraak van Jezus had ik op mijn studentenkamer op mijn raamkozijn geschreven. Een tekst om kracht aan te ontlenen. Wat moet je hier nog meer over zeggen? Het spreekt toch voor zichzelf? Deze woorden spreekt Jezus aan het einde van een gesprek met zijn leerlingen vlak voordat Hij gevangengenomen zal worden. Jezus spreekt over een tijd waarin het zwaar zal zijn voor zijn volgelingen. Hoewel Hij weet wat er gaat gebeuren, spreekt Jezus van vrede en overwinning. Dat is iets waar ik me steeds weer aan vast houd: het kan stormen in mijn leven, ik kan lijden onder gebeurtenissen en aan levensverhalen van mensen om mij heen. En dan zegt Jezus: houd moed, want Ik heb de wereld overwonnen! Geen macht kan tussen ons in komen te staan. Ja, het kan zwaar zijn, maar je mag in Mijn vrede blijven!

Woensdag 20 december

Jesaja 43, 19 Zie, ik ga iets nieuws verrichten, nu ontkiemt het – heb je het nog niet gemerkt? Ik baan een weg door de woestijn, maak rivieren in de wildernis. 

Afbeeldingsresultaat voor stock free images plants in asfalt

We leven in het midden van de adventtijd. Het is de tijd dat we toeleven naar Kerst, dat we stil staan bij onze verwachting. Verwachten is actief vooruit kijken. Het is het vasthouden aan Gods belofte, het is mijn handen uitstrekken naar Gods redding. Jesaja geeft hier de belofte van God door: Ik ga iets nieuws beginnen. Dat is de belofte waar ik mij aan vast houd. God gaat iets nieuws beginnen. Mijn leven voelt soms zo als een onbegaanbare woestijn – waar kan ik water vinden? Hoe kan ik nog verder komen in mijn woestenij? Soms is mijn leven net een wildernis, een zoeken naar houvast. Overwoekerd worden en niet weten hoe ik aan deze wildernis kan ontkomen. Maar dan klinkt hier het woord van God dat Hij ook met mij iets nieuws wil beginnen: water om te drinken. Een weg door de woestijn. Het is die weg die ik wil gaan: Jezus Christus die zegt: Ik ben de weg. De gebrokenheid heeft niet het laatste woord. Het nieuwe leven ontkiemt al – zie je het niet?

Donderdag 21 december

Jes. 42 1 Hier is mijn dienaar, hem zal ik steunen,
hij is mijn uitverkorene, in hem vind ik vreugde,
ik heb hem met mijn geest vervuld. Hij zal alle volken het recht doen kennen. 2 Hij schreeuwt niet, hij verheft zijn stem niet, hij roept niet luidkeels in het openbaar; 3 het geknakte riet breekt hij niet af,
de kwijnende vlam zal hij niet doven. Het recht zal hij zuiver doen kennen. 

Afbeeldingsresultaat voor stock free images smoking flame

In Jesaja zijn veel teksten te vinden die vooruit wijzen naar de Messias: Jezus Christus. De tekst van vandaag wijst ook vooruit. Opnieuw een prachtige tekst die mij raakt. Enerzijds maakt Jesaja duidelijk dat met de komst van de Messias er recht gedaan zal worden. Het onrecht komt aan het licht, het kwaad wordt als kwaad benoemd, bestreden en overwonnen. Anderzijds laat Jesaja zien dat de Messias komt met een hartverwarmende zachtmoedigheid. Wie geknakt is en bij de vlam bijna niet meer wil branden, alleen nog walmen – jou heeft Jezus op het oog. Voor jou komt Hij op de aarde, om je bij te staan en te redden. Het licht schijnt onder ons!

Vrijdag 22 december

Rom. 12, 21 Laat u niet overwinnen door het kwade, maar overwin het kwade door het goede.

Afbeeldingsresultaat voor stock free images revenge

Deze tekst spreekt mij persoonlijk geweldig aan. Het is een oproep om niet mee te gaan in de neerwaartse spiraal van het kwaad: bitterheid, haat en geweld. Het is een oproep om op een verrassende en ruimhartige manier medemensen tegemoet te treden, om de cirkel van geweld te doorbreken. Neem geen wraak.
Het is overigens niet zo dat de Bijbel onrecht maar de door vingers ziet. Zeker niet. In het vers hiervoor staat dat God wraak zal nemen. Het oordeel komt God toe en dat is in zichzelf troost. Het kwaad wordt benoemd en uitgebannen. Aan ons de opdracht ons leven niet te laten leiden door aangedaan kwaad, maar door de liefde van God in Jezus Christus.

Zaterdag 23 december

Efeze 3, 16 Moge hij vanuit zijn rijke luister uw innerlijke wezen kracht en sterkte schenken door zijn Geest, 17 zodat door uw geloof Christus kan gaan wonen in uw hart, en u geworteld en gegrondvest blijft in de liefde. 18 Dan zult u met alle heiligen de lengte en de breedte, de hoogte en de diepte kunnen begrijpen, 19 ja de liefde van Christus kennen die alle kennis te boven gaat, opdat u zult volstromen met Gods volkomenheid. 

IMG_20170809_201933

Wat kan er soms veel gezegd worden in één zin! Wat Paulus hier schrijft is bijna niet te bevatten. Het vraagt om stil worden, de tekst te lezen en te herlezen, en de dankbaarheid en vreugde voelen. God schenkt mij kracht en sterkte. Dat is de basis van mijn geloof, ondanks mijn aanvechtingen en twijfels. Mijn vragen en zoeken. Het is die kracht, die bemoediging die de ruimte maakt dat Christus in mijn hart kan wonen: dan wil ik graag grote opruiming houden. Alle kamers van mijn hart bij langs, alles eruit gooien dat niet past bij het ontvangen van Christus. Wat een prachtige bezigheid met Advent! Christus die woning komt maken – dat is pas een fundament onder mijn bestaan: gegrondvest en geworteld in de liefde. Mijn dag begint goed. Ja, wat wil ik graag meer kennen van de liefde van Christus!

Zondag 24 december

Lucas 1, 30 Maar de engel zei tegen haar: ‘Wees niet bang, Maria, God heeft je zijn gunst geschonken. 31 Luister, je zult zwanger worden en een zoon baren, en je moet hem Jezus noemen. 32 Hij zal een groot man worden en Zoon van de Allerhoogste worden genoemd, en God, de Heer, zal hem de troon van zijn vader David geven. 33 Tot in eeuwigheid zal hij koning zijn over het volk van Jakob, en aan zijn koningschap zal geen einde komen.’

34 Maria vroeg aan de engel: ‘Hoe zal dat gebeuren? Ik heb immers nog nooit gemeenschap met een man gehad.’ 35 De engel antwoordde: ‘De heilige Geest zal over je komen en de kracht van de Allerhoogste zal je als een schaduw bedekken. Daarom zal het kind dat geboren wordt, heilig worden genoemd en Zoon van God.

Afbeeldingsresultaat voor stock free images wings

Vandaag is het de vierde advent. Op deze zondag wordt in veel kerken gelezen uit Lucas 1: het bezoek van de engel aan Maria. Een tekst die misschien veel vragen oproept. Twee dingen wil ik naar voren halen. Het eerste is dat de engel begint met goed nieuws: ‘Wees niet bang’. Dat is het refrein van Lucas 1: God ziet om naar de mensen, wees niet bang. Angst kan je op zoveel manieren beheersen, maar de hemelse boodschap is: wees niet bang. Er breekt een nieuwe tijd aan. Hoe ik dat zo zeker weet? Omdat de Heilige Geest bij dit begin aanwezig is. Dat is het tweede dat ik wil noemen. Zoals bij de schepping de Geest over de chaos zweefde als teken dat er iets zou gaan gebeuren, zo is ook bij dit begin de Geest aanwezig: er komt iets nieuws. En waar de Geest verschijnt, daar komt bezieling, nieuwe leven, herschepping. De vierde kaars straalt krachtig!

Maandag 25 december Kerst: feest van het licht

Wanneer is uw kerst een geslaagde kerst? Wat is kerst eigenlijk? Het is een familiefeest bij uitstek. Het zoeken naar gezelligheid, naar vriendelijkheid, samenhang. Onderlinge verbondenheid. Tegelijkertijd is voor sommigen kerst een moeilijk feest. Juist de gebreken en het gemis komen schrijnend aan het licht.

Maar met zijn allen doen we ons best om kerst gezellig te maken. En dat is goed. Het is goed om feest te vieren, om elkaar op te zoeken, met elkaar te eten. Om prachtige bomen uit te zoeken, en je huis te versieren met lichtjes. Het maakt het donker minder duister en de sfeervolle kerstlampjes en kaarsjes maken ons eigen silhouet minder scherp. Het helpt om het echte kerstgevoel te krijgen.

Maar wat zoeken we nu precies? Kan het zijn dat onder het zoeken naar gezelligheid, het versieren, de lampjes, een verlangen zichtbaar wordt naar gekend te worden? Naar een licht dat hoop geeft in de duisternis? Dat is ook wat we in de Bijbel lezen: “Het volk dat in duisternis wandelt, ziet een groot licht”. Met de komst van God op aarde, met de geboorte van Jezus, is er een blijvend licht onder ons.

In dit licht mogen we tot onszelf komen. We mogen leven vanuit zijn licht. Niet langer hoeven we in de duisternis en schaduwen van de angst en onzekerheid te leven. God buigt zich naar ons toe, en is mens geworden om ons zijn reddende en helende hand te reiken  In Gods licht mogen we ons gekend en geborgen weten. Gods licht is niet verblindend en vernietigend Het is niet een hard en koud licht dat kil aanvoelt. Een licht waarin we ons ongemakkelijk voelen en ons schamen. In Gods licht mogen wij tot onze bestemming komen

Mogen we uitgetild worden boven angst en verdriet. Aan het licht komen geeft ons hoop, dat er meer is dan de gebrokenheid. Gods onvoorwaardelijke liefde heeft hij ons getoond in de komst van zijn zoon op aarde. Gods licht omstraalt je: de hemel is opengegaan. Ook in het nieuwe jaar met onzekerheden en verwachtingen mogen we het wagen met het licht van Christus!

 

Zeven teksten voor een nieuwe week

3 Nov

Een leesrooster voor een nieuwe week. Of beter: een leesrooster voor een nieuwe kijk op je week.

IMG_20170809_201933

Zondag: je bent een gezegend mens!

Numeri 6, 22 De HEER zei tegen Mozes: 23 ‘Zeg tegen Aäron en zijn zonen dat zij de Israëlieten met deze woorden moeten zegenen:
24 “Moge de HEER u zegenen en u beschermen,
25 moge de HEER het licht van zijn gelaat over u doen schijnen en u genadig zijn,
26 moge de HEER u zijn gelaat toewenden en u vrede geven.”
27 Als zij mijn naam over het volk uitspreken, zal ik de Israëlieten zegenen.’ 

Elke zondag wordt aan het einde van een kerkdienst de zegen uitgesproken: een bemoediging om mee op weg te gaan, een kracht om ook voor anderen tot zegen te mogen zijn. De tweede zegenbede vind ik zelf erg mooi: dat God het licht van zijn gelaat over mij doet schijnen. Het spreekt van een troostende nabijheid. In het donker en duister van het leven schijnt Gods licht over ons. Het gelaat van God is zichtbaar geworden in Jezus Christus. Het licht dat gekomen is en de duisternis kon het niet grijpen. Een zegen voor elke dag!

Maandag: aan de slag

Psalm 19, 8 De wet van de HEER is volmaakt:
levenskracht voor de mens.
De richtlijn van de HEER is betrouwbaar:
wijsheid voor de eenvoudige.
9 De bevelen van de HEER zijn eenduidig:
vreugde voor het hart.
Het gebod van de HEER is helder:
licht voor de ogen.

Het is alweer maandag. De eerste dag van de werkweek. Misschien spring je uit je bed om aan je dagtaken te beginnen. Misschien moet je eerst eens diep zuchten en kost het je veel energie om de dag onder ogen te zien.
Maar hoe begin je de werkweek? Wat is nu een leidraad? Wat houd je op de been en geeft richting? Psalm 19 is een mooie psalm omdat daarin niet alleen God als schepper, maar ook de Bijbel als richtsnoer wordt bezongen. Het gebod van de Heer is helder: dat geeft licht: Heb God lief boven alles, en je naaste als jezelf. Zo mogen we de week beginnen. Met onze dagelijkse beslommeringen. Tot eer van God!

Dinsdag: vergeet je bestemming niet!

Efeze 2, 13 Maar nu bent u, die eens ver weg was, in Christus Jezus dichtbij gekomen, door zijn bloed. (…) 19 Zo bent u dus geen vreemdelingen of gasten meer, maar burgers, net als de heiligen, en huisgenoten van God, 20 gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten, met Christus Jezus zelf als de hoeksteen. 21 Vanuit hem groeit het hele gebouw, steen voor steen, uit tot een tempel die gewijd is aan hem, de Heer, 22 in wie ook u samen opgebouwd wordt tot een plaats waar God woont door zijn Geest.

Deze tekst uit de brief van Paulus aan Efeze vertelt een heel verhaal, het laat het evangelie in een notendop zien. Ik was ver weg, ver weg van mijn bestemming, ver weg van wie ik ben. Ik probeerde mijn leven in mijn eentje te leven, los van God, los van Jezus. Maar het is juist deze Jezus Christus, die mens is geworden om het verlorene te zoeken, die als herder naar mij gezocht heeft en mij gevonden heeft. Het is deze herder die zijn leven heeft prijsgegeven om mij te redden. Die is gestorven – meer nog, die is opgestaan. Dat opent een nieuw perspectief. Deze redding geeft mij een volstrekt nieuwe kijk op het leven, een nieuwe identiteit. Niet langer een vreemdeling, niet langer een bijwoner, maar burger in Gods koninkrijk – sterker nog: huisgenoot van God! En zo mag ik hier bouwen aan de tempel waar God wil wonen. zo dichtbij komt God mij!

Woensdag: het is goed zo. Je hoeft niet sterk te zijn

2 Kor. 12, 9 maar de Heer zei: ‘Je hebt niet meer dan mijn genade nodig, want kracht wordt zichtbaar in zwakheid.’ Dus laat ik mij veel liever voorstaan op mijn zwakheid, zodat de kracht van Christus in mij zichtbaar wordt. 10 Omdat Christus mij kracht schenkt, schep ik vreugde in mijn zwakheid: in beledigingen, nood, vervolging en ellende. In mijn zwakheid ben ik sterk.

Het is een opvallende uitspraak van Paulus. Want wie wil er nu zwak zijn? Als je een beeld van jezelf schetst, dan wil je toch krachtig en sterk overkomen? Nu is het rare dat Paulus die ook voor deze keuze staat, daarin een andere benadering kiest. Hij zegt: als ik dan al iets over mezelf moet vertellen, dan zal ik vertellen over mijn zwakheid,
over datgene waarin ik tekort schiet. Zijn perspectief is niet zijn eigen inspanningen om zijn leven te dragen, maar Jezus Christus als dragende kracht onder zijn bestaan. God zegt: wat je echt nodig hebt, is Mijn genade. Je mag er zijn zoals je bent, met je strijd, met je pijn, met al je zwarigheden. Waar het hier om gaat dat we ons niet verliezen in concurrentie, niet elkaar de loef afsteken. Waar het hier ook om gaat is dat we onze zwakheden, onze moeiten bij God neerleggen. Dan kunnen we ook volop delen in Gods genade, het besef met je beperkingen in Gods hand te mogen leven.

Donderdag: je krijgt Gods kracht!

Efeze 3, 16 Moge hij vanuit zijn rijke luister uw innerlijke wezen kracht en sterkte schenken door zijn Geest, 17 zodat door uw geloof Christus kan gaan wonen in uw hart, en u geworteld en gegrondvest blijft in de liefde. 18 Dan zult u met alle heiligen de lengte en de breedte, de hoogte en de diepte kunnen begrijpen, 19 ja de liefde van Christus kennen die alle kennis te boven gaat, opdat u zult volstromen met Gods volkomenheid. 

Wat kan er soms veel gezegd worden in één zin! Wat Paulus hier schrijft is bijna niet te bevatten. Het vraagt om stil worden, de tekst te lezen en te herlezen, en de dankbaarheid en vreugde voelen. God schenkt mij kracht en sterkte. Dat is de basis van mijn geloof, ondanks mijn aanvechtingen en twijfels. Mijn vragen en zoeken. Het is die kracht, die bemoediging, die de ruimte maakt dat Christus in mijn hart kan wonen: dan wil ik graag grote opruiming houden. Ik ga alle kamers van mijn hart bij langs, en gooi alles eruit dat niet past bij het ontvangen van Christus. Wat een prachtige bezigheid! Christus die woning komt maken – dat is pas een fundament onder mijn bestaan: gegrondvest en geworteld in de liefde. Mijn dag begint goed. Ja, wat wil ik graag meer kennen van de liefde van Christus!

Vrijdag: overwin het kwade door het goede

Rom. 12, 21 Laat u niet overwinnen door het kwade, maar overwin het kwade door het goede.

Het is vrijdag. Straks is het tijd om lekker weekend te vieren. Hoe ga je dat doen? Hoe kijk je terug op de afgelopen week? Goed om terug te kijken met deze woorden uit de Romeinenbrief. Het is een tekst die mij persoonlijk geweldig aan. spreekt Het is een oproep om niet mee te gaan in de neerwaartse spiraal van het kwaad: bitterheid, haat en geweld. Het is een oproep om op een verrassende en ruimhartige manier medemensen tegemoet te treden, om de cirkel van geweld te doorbreken. Neem geen wraak.
Het is overigens niet zo dat de Bijbel onrecht maar de door vingers ziet. Zeker niet. In het vers hiervoor staat dat God wraak zal nemen. Het oordeel komt God toe en dat is in zichzelf troost. Het kwaad wordt benoemd en uitgebannen. Aan ons de opdracht ons leven niet te laten leiden door aangedaan kwaad, maar door de liefde van God in Jezus Christus.

Zaterdag: God is in je binnenste

Sefanja 3, 15 De HEER, de koning van Israël, is in je midden, je hebt geen kwaad meer te vrezen.
16 Op die dag zal men tegen Jeruzalem zeggen:
‘Wees niet bang, Sion! Laat de moed niet zinken!’
17 De HEER, je God, zal in je midden zijn, Hij is de held die je bevrijdt. 

Zaterdag. Een dag vol bezigheden. Sport, opruimen, boodschappen doen – Misschien heb je even tijd om ook na te denken over een diepe tekst, een profetie die je zal verrassen. Deze profetie van Sefanja (een van de zgn. kleine profeten) opent een prachtig perspectief in een beladen en bedreigende context. Israël is onder de voet gelopen, en wordt onderdrukt door vijanden. Het gevoel is dat God Israël in de steek heeft gelaten, dat er geen toekomst meer is. Maar dan klinken deze woorden: God is in je midden – eigenlijk staat het in het Hebreeuws (de eigenlijke taal) nog veel sterker: God is in je schoot, in je ingewanden. Met andere woorden: God komt bij je binnen, wil wonen in mij. Het is een mooie tekst om te lezen op weg naar Kerst. God komt naar de aarde om het verlorene te zoeken. Hij komt ons nabij, en bemoedigt en bekrachtigt ons.

Worstelend weerloos

30 Sep

Het is nacht. De stilte daalt in alle zwaarte neer over het kamp. Enkele vuren verlichten het kamp. Jacob kan de slaap niet vatten. In zijn hoofd stormt het. Hij voelt zich verloren, angstig. Hij kan geen kant meer op.

Kortgeleden nog, was hij weggegaan bij zijn oom Laban. Nou ja, weggegaan – het had meer iets van een vlucht. Halsoverkop had hij zijn spullen verzameld en zijn vrouwen en kinderen de opdracht gegeven om te vertrekken. Terug naar zijn geboortegrond. Hij krijgt buikpijn als hij daaraan denkt. Zijn geboortegrond, waar zijn broer Esau woont. Wat zou zijn broer doen als opeens Jacob voor zijn neus staat? Zou Esau nog kwaad zijn om de streek die hij geleverd heeft? Het boterde nooit echt tussen hen beiden – waarom is hij in vredesnaam aan deze reis begonnen?

De stem van God. Ergens was daar die stem van God. Iets van een onrust. Of juist van vrede. Een stem die hem in beweging zette. ‘Ga terug naar je geboortegrond. Ik zal je terzijde staan’.  Zo was het gegaan, maar God heeft makkelijk praten. Die heeft geen liegende oom en een boze broer. Daarom besloot Jacob zijn eigen plan te trekken en te vluchten. Gewoon voor de zekerheid.

Laban was hem achterna gekomen, had hem ingehaald. Verwijten gemaakt. Maar het liep goed af. Laban en zijn neef sloten elkaar in de armen. Echt vertrouwen deed Jacob het echter niet. Hij was blij dat het goed was gegaan, maar terug was geen optie. Hij moest verder.

Hoe verder hij ging, hoe dichter hij bij zijn geboortegrond kwam, hoe meer de angst hem in de greep kreeg. Zelfs een doorkijkje naar de hemel bracht geen verlossing. Jacob zag engelen van God op zijn weg – ‘Een leger van God’, riep hij uit. Maar de knagende onrust bleef.

Toen de boden die hij vooruit had gestuurd naar Esau, terugkwamen met het bericht dat Esau met vierhonderd man op weg was gegaan om Jacob te ontvangen, zonk de moed hem in de schoenen. Het angstzweet brak hem uit. Hij besloot zijn kamp in tweeën te splitsen in de hoop dat tenminste een deel zou kunnen ontkomen, als het op een gevecht zou uitlopen.

De confrontatie leek echter onvermijdelijk. Hij stuurde een groot deel van zijn kuddes richting Esau in de hoop hem vriendelijk te stemmen. Midden in de nacht bracht hij zijn vrouwen en kinderen naar de overkant van de rivier de Jabbok, maar zelf ging hij weer terug.

Wat bezielde hem om terug te gaan?

Jacob kijkt zoekend naar de verte, hopend op een uitweg. De dreiging van Esau beklemt hem, maar terug naar Laban ontneemt hem de adem.

Afbeeldingsresultaat voor rembrandt jacob wrestling with the angel

Opeens wordt Jacob aangevallen. Zomaar uit het niets. Jacob vecht voor zijn leven. Niet zo, zo mag zijn leven niet eindigen. Hij worstelt met die onbekende. Hij strijdt voor wat hij waard is. Hijgend rollen de mannen door het zand. In de onheilspellende stilte spant Jacob zijn spieren en probeert zijn tegenstander van zich af te houden.

De worsteling duurt voort. De ochtend wordt al voorzichtig aangekondigd door ontwakende vogels. De vreemdeling kan zich niet ontworstelen aan de greep van Jacob. Dan gebeurt er iets. De vreemdeling raakt de heup van Jacob aan, waardoor de heup ontwricht raakt. ‘Laat me gaan’, zegt de vreemdeling. ‘Ik laat u niet gaan’, antwoordt Jacob. ‘Tenzij u mij zegent’.

Tenzij u mij zegent. Met wie worstelde Jacob? Was het zijn verleden? Een riviergod? Een engel? God zelf? Misschien komt in de worsteling met je verleden, met krachten en machten die je soms klein proberen te houden God zelf wel aan het licht. Misschien vraagt het ontmoeten van God wel om die worsteling met je eigen angsten, met je eigen falen. Jacob was niet echt overtuigd dat God met hem mee optrok. Hij was sceptisch. Ondanks de stem die hij gehoord had. Ondanks de engelen op zijn pad. Pas in de nacht, in de eenzaamheid gebeurde er iets. Werd God tastbaar. Het veranderde zijn leven. Zijn naam, zijn trots. De worsteling liet hem niet onberoerd. Hij liep mank.

Wat gebeurde er in die nacht? Leidde de worsteling tot een verzoening? Een verzoening met zijn verleden? Met zijn falen en zijn schuld? Tot verzoening met God?

Hij krijgt de zegen. Gods licht, Gods vrede.

En het werd dag.