Archief | samenleving RSS feed for this section

In herinnering: Chester Bennington

21 Jul

Vandaag werd bekend dat Chester Bennington, zanger van Linkin Park een einde aan zijn leven heeft gemaakt. De muziek van Linkin Park leerde ik enkele jaren geleden via onze zoon. De soms rauwe muziek, de intensiteit van de zanger, en met name de rake teksten raakten en rake mij steeds weer.

In zijn biografie is te lezen dat de zanger in zijn jeugd te maken heeft gehad met seksueel misbruik door een vriend van zijn vader. Het lijkt erop dat zijn problematische jeugd en het misbruik zijn leven hebben getekend. In een interview heeft hij aangegeven vanwege het misbruik ook een suïcidale periode te hebben gekend. Hij worstelde met een drank- en drugsverslaving.

In veel nummers komen volgens mij thema’s terug die herkenbaar zijn voor velen die in hun jeugd beschadigd zijn.  Het zijn nummers die helpen om de gevolgen van een gebroken jeugd te begrijpen, omdat ze de emoties en pijn verbeelden.

Een traumatische jeugd leidt vaak tot een laag zelfbeeld. Het gebrek aan liefde, het moeten ondergaan van geweld of het ervaren van onveiligheid, kunnen doorwerken in de identiteit. Vaak kampen mensen hierdoor met schuld- en schaamtegevoelens, het gevoel slecht te zijn en met interne stemmen die hen steeds naar beneden halen. In Papercut zingt Bennington:

But I know just what it feels like
To have a voice in the back of my head
Like a face that I hold inside
A face that awakes when I close my eyes
A face watches every time I lie
A face that laughs every time I fall
(It watches everything)
So I know now when it’s time to sink or swim
That the face inside is hearing me
Right beneath my skin

In Given up komt de wanhoop ook scherp aan het licht. Het gevecht keert zich tegen hemzelf. ‘I am my own worst enemy’:

Wake in a sweat again
Another day’s been laid to waste
In my disgrace

Stuck in my head again
Feels like I’ll never leave this place
There’s no escape

I’m my own worst enemy

Identiteit heeft alles te maken met leren om grenzen te stellen, om ‘nee’ te mogen zeggen. Misbruik kan dat vermogen beschadigen. Een dader eigent zich de ander toe, waardoor het bewaken en stellen van grenzen niet meer mogelijk is. Dat heeft ook gevolgen voor nieuwe relaties die worden aangegaan, die soms onbewust een herhaling vormen van de misbruikende relatie van vroeger. In Numb wordt dit als volgt verwoord:

I’ve become so numb, I can’t feel you there
Become so tired, so much more aware
I’m becoming this, all I want to do
Is be more like me and be less like you

Het worstelen met schuldgevoelens en met fundamentele onveiligheid brengt een gevoel van ontheemd zijn met zich mee. Het verlangen om ergens thuis te horen, om genezing te ervaren klinkt door in Somewhere I belong 

But all that they can see the words revealed
Is the only real thing that I’ve got left to feel
(Nothing to lose)
Just stuck, hollow and alone
And the fault is my own, and the fault is my own

[Chorus]
I wanna heal, I wanna feel what I thought was never real
I wanna let go of the pain I’ve felt so long
(Erase all the pain till it’s gone)
I wanna heal, I wanna feel like I’m close to something real
I wanna find something I’ve wanted all along
Somewhere I belong

Ook in nummers waarin het verlangen naar geborgenheid naar voren komt, klinkt de zwaarte van het leven door. Zoals in the catalyst: ‘We are a broken people living under loaded guns. 

Misschien verwoordt Castle of glass het gevoel van leegte en onzichtbaarheid nog wel het meest intens.

‘Cause I’m only a crack in this castle of glass
Hardly anything else I need to be

‘Cause I’m only a crack in this castle of glass
Hardly anything there for you to see

De nummers van Linkin Park bezingen enerzijds de zwaarte en de donkere kant van het leven, en anderzijds het verlangen naar genezing, naar rust en aanvaarding. Uiteindelijk waren de wanhoop en de leegte in het leven van Chester Bennington te sterk.

Wat ik hoor in de verhalen van slachtoffers is de moeite om woorden van liefde en bewogenheid te laten landen. Het is net of de bodem ontbreekt en positieve gevoelens niet vast gehouden kunnen worden. In the end it doesn’t matter

I tried so hard
And got so far
But in the end
It doesn’t even matter
I had to fall
To lose it all
But in the end
It doesn’t even matter

Het doet me verdriet om te lezen dat Chester Bennington zelfmoord heeft gepleegd. Het doet me zeer, omdat het hem niet gelukt is om zich te ontworstelen aan de negativiteit en het duister. Misschien is zijn strijd voor jou herkenbaar. Ik wens je toe dat je mensen om je heen hebt die je er steeds weer herinneren dat je wel waardevol bent en niet zomaar gemist kunt worden.

Als je worstelt met suïcidale gevoelens bid ik je toe dat de kracht mag krijgen om het leven te zoeken en te vinden.

Weet dat je niet alleen bent. Zoek hulp,  zoek mensen om mee te praten. Bij http://www.113online.nl kun je altijd terecht: ze zijn er om jou te helpen als je suïcidale gedachten hebt.

Gastvrijheid: een onverwacht uitzicht

1 Jul

Camara de Lobos. Het dorp ziet er net zo idyllisch uit als de naam doet vermoeden. We stappen uit de bus die ons uit Funchal naar de haven van Camara de Lobos heeft gebracht. Een reis van een nog geen half uur over een weg die tegen een steile bergwand lijkt te zijn geplakt. Waar de berg het maar enigszins mogelijk maakt, zijn er huizen gebouwd of bananenplantages aangelegd.

bootjes de lobos

Het eerste wat we zien, is de prachtige haven. De karakteristieke blauwe bootjes liggen op het strand. Een visser is bezig om de pas gevangen zwarte zwaardvissen schoon te maken. In de beschutting van de haven dobberen enkele tientallen blauwe visserbootjes. We wandelen langs de haven en de oude vuurtoren.

bootjes de lobos 2.jpg

Camara de Lobos is tegen de berg aan gebouwd. Rond de haven is het oude centrum, maar boven het dorp is een kale top te zien met een uitzichtspunt. ‘Zullen we proberen naar dat punt te lopen?’, vraag ik aan Esther. ‘Het uitzicht is daar vast schitterend!’. Nu is deze vraag wel een beetje gewaagd. Enkele maanden geleden kon Esther nauwelijks meer lopen en was zij aangewezen op een scootmobiel. Door een dokter die bleef zoeken en door de juiste medicijnen was er een wondertje gebeurd. En hier liepen we dan. Samen. Zou zo’n klim …

We komen bij een wijk met kleine huisjes. Een trap loopt steil naar boven en verdwijnt om de bocht. We besluiten hier naar boven te klimmen.

De trap blijkt eindeloos. Een soort stairway to heaven. Voor Esther bijna letterlijk. De klim ontneemt haar de adem. Halverwege (of aan het begin, of aan het einde – we weten het niet) besluiten we even te gaan zitten op de trap. Enkele zwerfkatten kijken ons nieuwsgierig aan. Een man met een enorme bananentros loopt met rustige tred naar beneden en groet ons met een vriendelijke Bom dia. Twee jongemannen komen luidruchtig langslopen en gebaren dat we er nog lang niet zijn. Een oude vrouw komt uit haar huis en kijkt naar ons.

We besluiten weer verder te klimmen. Maar na een twintigtal treden is het helemaal op voor Esther. Twee jonge vrouwen passeren ons puffend en naar adem happend.

We overleggen. Toch maar proberen naar boven te gaan? Of weer naar beneden? Het steegje met de steile trap gunt ons geen uitzicht. We aarzelen.

Dan komt er een vrouw aanlopen met een tas vol boodschappen. Ze groet vriendelijk en kijkt ons aan. Als ze ons gepasseerd is, houdt ze in. Ze wenkt ons. In het Portugees begint ze tegen ons te praten. We begrijpen dat ze ons uitnodigt om met haar mee te gaan. We volgen haar een portiek in. Door een wirwar van waslijnen komen we bij een binnenplaatsje. Ze gebaart ons dat we een stalen steil trappetje op moeten klimmen. Dan staan we opeens op haar dakterras. Een schitterend uitzicht onthult zich. De baai, de blauwe bootjes, het oude centrum. De oceaan.

De vrouw pakt snel twee stoelen zodat we kunnen gaan zitten. Ze maakt duidelijk dat ze bezorgd is om Esther en dat de weg naar boven voor haar niet goed is, maar het uitzicht hier niet minder.

We zijn er verlegen van. We zitten en kijken rond. Onze gastvrouw verdwijnt in haar huis. Na enige tijd besluiten we om weer terug te gaan en we willen onze vriendelijke redder bedanken.

Dan komt ze haar keuken uit lopen. In haar handen 2 glaasjes en een fles zelfgemaakte koffielikeur. Kom, drink. Ze pakt een schaaltje met olijven. Kom, gebaart ze. Eet.

We zijn ontroert door deze onverwachte gastvrijheid. We kunnen elkaar niet verstaan, maar we spreken dezelfde taal. Wat een onverwacht uitzicht.

gastvrij

 

 

Samenloop van hoop: heilzame verbondenheid

26 Jun

Afgelopen vrijdag en zaterdag (23 en 24 juni 2017) was het terrein van de Vjenneruiters in Vriezenveen het decor van de indrukwekkende Samenloop voor hoop in Twenterand. 1200 deelnemers, verdeeld over 57 teams deden mee aan de 24-uurs estafette voor de strijd tegen kanker. De voorlopige opbrengst van dit bijzondere evenement is €102.000,- voor het KWF.

Het was een bijzondere ervaring om deel te nemen aan deze Samenloop. Zoveel mensen uit zoveel verschillende verbanden, jongeren en ouderen, die samen met elkaar stil stonden bij de strijd tegen kanker – het gaf me kippenvel. Er was aandacht voor het verdriet en de zwaarte van kanker, maar er was ook alle ruimte voor hoop, voor levenskracht.

Gedurende deze 24 uur sprak ik met meerdere eregasten – mensen die te maken hebben (gehad) met kanker. Zij gaven aan dat de Samenloop hen bemoedigde en kracht gaf. Dit maakt de Samenloop voor hoop alleen al bijzonder geslaagd.

In onze samenleving is het niet altijd gemakkelijk om aandacht en ruimte te vragen voor ziek zijn. Zeker als de ziekte chronische vormen aanneemt of als na genezing er chronische klachten blijven, blijkt het ingewikkeld om meeleven te geven. In die zin helpt de Samenloop ook om kanker bespreekbaar te maken en te houden.

De Samenloop voor hoop had alle ruimte voor emoties. Met name de kaarsenceremonie was indrukwekkend. Langs het parcours stonden honderden lichtjes – elk lichtje vertelde een eigen verhaal. Een verhaal van gemis, van hoop, van liefde – sterker dan de dood.

Toch was het beslist geen somber evenement. De saamhorigheid, het delen van verhalen en de bijzondere ontmoetingen, maakten de Samenloop ook tot een vreugdevolle happening. Met uitstekende muziek. Dat moet gezegd worden. Wat was het prettig om de rondjes te lopen en steeds weer langs het podium te komen waar artiesten met zoveel energie de lopers én de eregasten een hart onder de riem staken.

24 uur lopen. Om 2.00 gingen we naar huis om uit te rusten, om 8.00 was ik weer terug. Het ontroerde me dat er nog steeds meer dan 100 lopers hun rondes liepen. Wat een mooi en bemoedigend gezicht.

Wat heeft de organisatie veel werk verzet, en wat hebben vrijwilligers met elkaar een fantastisch evenement neergezet. Veel respect en waardering!

Tijdens deze Samenloop was er een klein team dat als geestelijke verzorging aanwezig was.  We hadden de zorg voor de ‘Vjennekerk’, een klein houten kapelletje waar mensen een lichtje konden aansteken of een gedachte konden opschrijven. In de loop van de 24 uur zijn er meer dan 100 kaarsjes aangestoken en hebben velen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om iets aan het papier toe te vertrouwen.

De Samenloop heeft als doel mensen hoop te geven, mensen te bemoedigen. Die hoop wordt gevonden in de saamhorigheid, in die diepe verbondenheid door het delen van levensverhalen. Kostbare hoop. Tegelijkertijd is er soms de behoefte om ook een verticale verbinding te zoeken. Omdat lastige vragen dwars zitten – vragen naar het waarom, vragen naar betekenis. Omdat soms kracht en rust gevonden wordt onder de beschutting van Gods vleugels. Omdat het licht sterker is dan het donker.

 

fjennekerkje 5fjennekerkje 4

 

 

 

 

 

 

 

Samenloop voor hoop Twenterand

22 Jun

Morgen (vrijdag 23 juni) begint om 16.00 uur de Samenloop voor hoop Twenterand op het  terrein van de Vjenneruiters te Vriezenveen. Meer dan 1000 lopers, verdeeld over meer dan 50 teams doen mee aan de 24-uurs estafette voor de strijd tegen kanker. Tot zaterdag 24 juni 16.00 uur zullen mensen in beweging zijn om aandacht te vragen voor deze ingrijpende ziekte.

Respect!

Ik ben onder de indruk van al het werk dat verzet is door de organisatie. Het evenement staat als een huis. Gisteren en vandaag kregen de voorbereidingen hun definitieve vorm. Het parcours is uitgezet, de kraampjes klaargemaakt en de tenten voor de eregasten opgezet. Nu al geeft het kippenvel om de saamhorigheid te ervaren en de energie van de vrijwilligers te voelen. Ik kijk uit naar de start van de Samenloop!

Hoogtepunten

De hoogtepunten van de Samenloop zijn de openingsceremonie (16.00), de kaarsenceremonie (23.00) en de afsluitende ceremonie (16.00, op zaterdag).

Stiltekerkje

Op het terrein komt ook een stiltekerkje te staan. Deze is eerder gebruikt bij de Samenloop in Gieten:

kerk gieten

Vanmiddag hebben we een begin gemaakt met het inrichten van het stiltekerkje:

 

stiltekerkstiltekerk 2

Het stiltekerkje biedt een mogelijkheid om even de rust te zoeken, een gedachte op te schrijven of een kaarsje aan te steken. Het licht is sterker dan de duisternis.

Geestelijke verzorging

Op een aantal momenten is er een geestelijk verzorger aanwezig bij het kerkje. Daarnaast is het gedurende de hele Samenloop mogelijk om een beroep te doen op de geestelijke verzorging. Via de tent van het KWF is de geestelijk verzorger te bereiken.

Dat het een bemoedigende en troostende Samenloop mag worden, met ruimte om te vieren, met ruimte om te gedenken.

 

Op de rand van de eeuwigheid

28 Mei

De laatste van de vier middagen van de seniorenkring 2017 (een samenwerking tussen de Ontmoetingskerk en de Vriezenhof) ging over ‘leven op de rand van de eeuwigheid’. Het is vaak niet gemakkelijk om te spreken over sterven en over de dood. Het raakt aan diepe geloofsovertuigingen, en soms raakt het aan een existentiële angst. Toch is het noodzakelijk om aandacht te hebben voor leven, sterven en dood. Onbewust kan het ons immers behoorlijk bezig houden. Het is goed om bewust te worden van vragen en wensen.

d6eb9-oil-lamp

Waardevol

Het gesprek met familie en/of vrienden over het toeleven naar het sterven, over de waarde van het leven, over de verwachting van wat komt na de dood, en over de uitvaart zelf blijkt van grote waarde. Het valt niet mee om deze thematiek onder woorden te brengen. Soms is het zoeken naar woorden, stamelen misschien, maar het delen van gedachten rond leven en sterven leidde volgens de deelnemers tot waardevolle en intieme gesprekken.  Tegelijkertijd zijn deze gesprekken ook ingewikkeld, omdat ook lastige thema’s niet uit de weg gegaan moeten worden. Het is goed om te spreken over wel of niet reanimeren in het ziekenhuis, de mogelijkheden rond palliatieve sedatie en adequate verzorging in de terminale fase.

Levenskunst

De laatste levensfase maakt ook zichtbaar wat het leven de moeite waard maakt. De ouderdom wordt gekenmerkt door ervaringen van verlies: verlies van mogelijkheden, verlies van gezondheid en verlies van mensen die je lief en dierbaar zijn. Juist de mensen die je met de voornaam aanspraken, vallen in deze fase weg. Levenskunst is om in het lijden en in de voortdurende momenten van verlies, de vreugde van het leven vast te houden.

Verhouden met het lijden

Opvallend is dat de waarde van het leven wordt herkend, en de zin en betekenis wordt ervaren, wanneer mensen zich het verhouden met het lijden en met het sterven, en zich er niet voor afsluiten. Wat wij van ouderen kunnen leren, is levenskunst: het vermogen om de dag te ontvangen en van het kleine en gewone te kunnen genieten. Om niet de beperkingen en het verlies leidend te laten zijn, maar de mogelijkheden en de ruimte van de dag.

Leven op de rand van de eeuwigheid

Leven op de rand van de eeuwigheid raakt enerzijds aan de schaduwzijde van het leven: de beperkingen, het verdriet, het ontbreken van toekomst. Aan de andere kant betekent deze fase ook een zoeken naar en vinden van vrede met God. Het leven met en vanuit Gods genade geeft rust en kracht in de dagen die komen, in het nadenken over het sterven en vertrouwen in het leven na de dood. Vooral de hoop die spreekt uit het leven na de dood, geeft mensen in de laatste levensfase bemoedigende rust en kracht voor de dag.

Vragen rond de hemel

Wel brengt het nadenken over de hemel ook vragen mee. Voor sommigen roept Gods oordeel ook angst en zorg op. Misschien is het goed om juist dan vast te houden aan de belofte van God: ‘ Ik laat niet los wat mijn hand is begonnen’.  We mogen leven van Gods genade. als we aarzelen en twijfelen of Gods liefde voor ons is weggelegd, mogen we vertrouwen op Jezus Christus die handen en voeten aan Gods liefde heeft gegeven. Hij is op aarde gekomen – niet om perfecte mensen in het zonnetje te zetten, maar om mensen die verdwaald zijn geraakt en zich verloren voelen te zoeken en thuis te brengen.

Schokkende gebeurtenissen; wat vertel ik mijn kind?

27 Mei

In de afgelopen week werden we opgeschrikt door een terroristische aanslag in Manchester. Opnieuw zijn er veel doden en gewonden te betreuren. Opnieuw zijn de levens van velen van het ene op het andere moment ingrijpend veranderd.

Enkele dagen later werden Koptische christenen in Egypte die op weg waren naar een klooster om te bidden, door terroristen aangevallen. De terroristen zaaiden dood en verderf.Gerelateerde afbeelding

Misschien zouden we het liefst willen voorkomen dat onze kinderen met deze gruwelijke werkelijkheid geconfronteerd worden. Wat zouden we ze graag willen beschermen tegen deze realiteit. De berichten en de beelden komen echter onze huiskamers binnen. Via onze telefoons, de televisie, kranten. Op school gaat het erover in het kringgesprek of op het schoolplein.

Onze kinderen leven in deze wereld. De vraag is niet hoe we de kinderen kunnen afschermen, maar hoe we hen kunnen helpen om te gaan met het nieuws. Op verschillende sites staan tips (Kiind.nl, Centrum voor jeugd en gezin,  J/M Ouders) waar ik in deze blog dankbaar gebruik van maak.

Tip 1: luister naar je kind

Geen enkel kind is hetzelfde, elk kind gaat op zijn / haar eigen manier om met wat z/hij opvangt. Ook leeftijd maakt verschil. Een kind van zes hoort het nieuws met andere vragen dan een kind van tien. Het is belangrijk om eerst naar je kind te luisteren: wat heeft z/hij gehoord, wat zijn haar vragen, welke gedachten heeft hij bij het nieuws?

Tip 2: kijk samen naar het nieuws en maak tijd

Het ene moment is meer geschikt voor een gesprekje dan het andere moment. Het is belangrijk dat er tijd is om te troosten of om te reageren. Het laat zich natuurlijk niet altijd sturen – en misschien moet je dingen uitstellen om er voor je kind te zijn op het moment dat z/hij vragen stelt.

Wanneer je samen naar het nieuws kijkt, kun je zien hoe je kind reageert en kun je eventueel vragen stellen.

Tip 3: wees rustig

Kinderen zijn gevoelig voor de emoties van de ouders. Als je als ouder overstuur bent of angstig, zal je kind dit snel overnemen. Het is goed om toe te geven wat zo’n aanslag met jou doet, maar houd je emoties in toom. Dat jij laat merken dat het je ook niet in de koude kleren gaat zitten, kan een kind helpen omdat het ontdekt dat z/hij niet de enige is. Wuif het probleem niet weg, maar wakker de ongerustheid niet aan. Hoe meer rust en vertrouwen je als ouder kunt uitstralen, hoe meer handvatten je kind zal ervaren om het schokkende nieuws een plekje te geven.

Tip 4: benadruk dat het uitzonderlijk is

Hoe heftig en schokkend een aanslag ook is, het komt in het nieuws, omdat het uitzonderlijk is. Op de meeste dagen, in de meeste plaatsen zijn er geen aanslagen.

Tip 5: let op de helper

Wanneer je samen met je kind naar het schokkende nieuws kijkt, is het goed om samen te zoeken naar het goede nieuws binnen het verschrikkelijke verhaal. Er zijn altijd verhalen te vertellen van mensen die anderen gingen helpen, zoals de dakloze in Manchester. Er zijn altijd hulpverleners: politieagenten, brandweerlieden en ambulancemedewerkers.

De mensen die helpen zijn altijd met meer dan de mensen die kwaad doen. Het is goed om daar de focus op te leggen.

Tip 6: heb aandacht voor het gewone leven

(Deze tip is toegevoegd op 29 mei). Wat in rampgebieden bijzonder is om te merken, is dat het gewone leven al snel weer door gaat. Mensen gaan eten, zoeken bescherming en moeten slapen. Het betekent dat de gewone dingen van het leven ook weer door gaan: het eten koken, het inrichten van een slaapplaats, het opruimen van de puinhopen. Door hierop te letten, verschuift de focus van het lijden naar de kracht van de overlevenden.

Tip 7: ga in gesprek over fundamentalisme

(Deze tip is toegevoegd op 29 mei). Wat goed is om te benadrukken (bij al wat oudere kinderen) is dat plegers van aanslagen soms in korte tijd heel anders zijn gaan denken. Soms kunnen mensen zo in de war worden gebracht in sektes of fundamentalistische stromingen dat ze dingen doen die ze eerder voor onmogelijk zouden houden. Je kunt met je kind in gesprek gaan dat je nooit verhalen moet geloven over een god die zou eisen dat jij andere mensen dood maakt. Het kan een kind gevoelig maken voor de dreigende kant van sektes: het begint gezellig en ondersteunend, maar het kan je isoleren en veranderen.

Andere tips? Laat het me weten.

 

 

De oorlog bleef

28 Apr

Enkele jaren geleden ben ik met enkele oud-indiëgangers naar het museum Bronbeek in Arnhem geweest. Met z’n vieren dwaalden we door het museum dat verhaald over de koloniale geschiedenis van Nederland in Nederlands-Indië. De vitrines met voorwerpen, de emblemen van militaire eenheden kwamen tot leven door de verhalen van deze veteranen.

Hoofdgebouw van tehuis en museum Bronbeek.

Het waren nog jonge mannen toen ze dienden in Nederlands-Indië. Ze vertelden me over de onderlingen kameraadschap, de huiveringwekkende momenten dat ze onder vuur lagen, over het verlies van vrienden.

Een van onze reisgenoten was geboren en getogen in Nederlands-Indië. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog had hij meegevochten met het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Het was een uitermate vriendelijke en bescheiden man. Behulpzaam en betrokken.

Toen hij daar in Bronbeek vertelde over zijn tijd in het leger, brandde er een diep verdriet achter zijn ogen. De gebeurtenissen had hij minutieus opgeslagen in zijn geheugen. Hij kon zich elk detail herinneren. De verhalen had hij, net als zoveel van zijn medestrijders, zo ver mogelijk weggestopt. Doorgaan. Niet omkijken, maar je richten op de toekomst.

De pijn zat echter dieper. Hij had zijn leven gewaagd voor Nederland. Maar nooit had hij hier erkenning voor gekregen. Hij was meegekomen met de grote groep Molukkers en had zoveel achter gelaten in Indonesië. Maar op geen enkele manier had de Nederlandse overheid hem geholpen een bestaan op te bouwen. Het gebrek aan erkenning maakte dat de oorlog nooit echt een plek in zijn geschiedenis kreeg. De oorlog bleef.

Dit was wat me bij is gebleven van die middag in Arnhem. Het eenzame gevecht van deze man die schouder aan schouder met Nederlandse militairen had gevochten, maar nooit voor zijn inzet dank, respect en erkenning heeft gekregen. Het verhaal kwam naar boven door het lezen van dit artikel over hoe de Nederlandse regering duizenden Molukkers naar Nederland haalde en in de kou liet staan.

Dit deel van onze geschiedenis vervult me met schaamte.