Tag Archives: asielzoekers

Enkele gedachten naar aanleiding van ‘Keulen’

10 jan

Een paar dagen geleden schreef ik een blog over wat mij opviel in de reacties op de massale aanrandingen in meerdere steden in Duitsland in de nacht van Oud en Nieuw. Inmiddels wordt er steeds meer bekend over de omvang van de aanrandingen en over de falende communicatie van de politietop. Het blijft lastig in te schatten welke berichten op de sociale media betrouwbaar zijn. Ondertussen neemt het aantal reacties toe van mensen die wijzen op het gevaar van vluchtelingen (is dit de vijfde colonne?). Tegelijkertijd zijn er ook intense reacties te lezen van slachtoffers van seksueel geweld die zich door de manier waarop het geweld tegen vrouwen gekaapt wordt voor de discussie over buitenlanders, misbruikt voelen. Het roept enkele overwegingen op.

Feiten benoemen en laten staan

Allereerst is het belangrijk dat feiten benoemd moeten worden. Afgaande op berichten in kranten was het vanaf het begin bij de politie duidelijk dat de daders gezocht moeten worden onder asielzoekers en buitenlandse bendes. Het is schadelijk dat de politietop geprobeerd heeft om dit in eerste instantie onder de pet te houden. Transparantie, betrouwbaarheid en zorgvuldigheid zijn in dergelijke situaties uitermate belangrijk. Nu werkt het als een boemerang tegen de politie en tegen de asielzoekers. Het gegeven dat het om asielzoekers gaat, dient geaccepteerd te worden. Het misbruik door deze groep vermoedelijke asielzoekers/buitenlanders wordt immers niet minder ernstig of bedreigend wanneer er de nadruk op wordt gelegd dat ook in ónze cultuur seksisme en seksueel geweld veelvuldig voorkomt. Voor je het weet wordt het misbruik in Duitsland gebagatelliseerd.

De daders moeten aangepakt worden. Seksueel geweld kan diepe sporen achterlaten en is ontoelaatbaar. Als mensen asiel zoeken, zou men mogen verwachten dat zij hun best doen om in het nieuwe thuisland te aarden. Dat asielzoekers nog voordat ze asiel gekregen hebben zich zo misdragen en daar niet op aanspreekbaar lijken te zijn, vraagt om een scherpe en heldere reactie van de rechtsstaat.

Wanneer op een zo grote schaal zo doelbewust vrouwen worden aangerand, roept dit ook vragen op naar de achtergronden van deze groep. Heeft het te maken met morele ontsporingen? Maakt het onderdeel uit van de religieuze of culturele achtergrond van daders? Het zijn belangrijke vragen die gesteld en beantwoord moeten worden.

Seksueel geweld is in alle culturen een groot probleem

In de tweede plaats komt er een wonderlijke dubbele moraal naar voren. In veel reacties klinkt boosheid door naar de buitenlandse daders. “Ze moeten van onze vrouwen afblijven!” “Wij gaan een burgerwacht opzetten om onze vrouwen te beschermen”. Het zijn deze reacties waar meerdere vrouwen die in hun leven te maken hebben gehad met seksueel geweld, scherp op reageren. Overal, in alle culturen, in alle lagen van de bevolking, in alle religieuze en in alle seculiere verbanden worden vrouwen, kinderen en ook mannen slachtoffer van seksueel geweld. Dit zeg ik dus niet om de aanrandingen in Duitsland te bagatelliseren, maar om de selectieve verontwaardiging aan de kaak te stellen. In Nederland is een op de drie vrouwen en een op de tien mannen slachtoffer van fysiek seksueel geweld (Bron Movisie).

In mijn pastorale praktijk en via contacten op internet heb ik talloze verhalen gehoord van mensen die slachtoffer zijn geworden van misbruik. Soms werden ze lastig gevallen door groepen, soms wisten ze dat veel meer mensen afwisten van het misbruik. We weten dat seksuele intimidatie op scholen en op de werkvloer op grote schaal voorkomt.

De vrouwen die reageren maken een belangrijk punt. Terecht moet het seksueel geweld in Duitsland veroordeeld worden. Vervolgens is het niet terecht om het thema van seksueel geweld te gijzelen voor deze situatie en te beperken tot buitenlandse mannen als daders en witte vrouwen als slachtoffer. Seksueel geweld is in alle culturen een groot probleem.

Niet alle vluchtelingen zijn verkrachters

Het is pijnlijk en stigmatiserend dat deze open deur steeds opnieuw benoemd moet worden. Een rondgang langs 33 gemeenten die een groot AZC op hun grondgebied hebben staan, leert dat er weinig tot geen incidenten zijn. “Een gemiddelde wijk met 600 inwoners zorgt voor meer problemen.” Opnieuw: het gaat niet om het bagatelliseren van de aanrandingen in Duitsland, maar wel over het voeren van een zuiver en eerlijk debat.

Alleen als we recht doen aan de feiten, los van onze eigen (verborgen) agenda’s kunnen we op een constructieve manier werken aan een veilige samenleving.

Tussen landverrader en racist – over het belang van een debat

7 okt

Een kennis van ons komt uit Armenië. Hij vertelde wel eens over de verkeerschaos in Jerevan. Voorrang werd niet geregeld door regels, maar door wie de luidste claxon had en het eerst zijn auto voor de ander durfde zetten. Het beeld komt bij mij naar boven als ik de scherpe toon hoor op de inspraakavond in Purmerend, de intimidatie in Wezep en de boze reacties in Oranje. Het lijkt erop dat intimidatie voorrang krijgt boven argumentatie. Wie iets post over asielzoekers kan rekenen op harde reacties. Met ‘landverrader’, dombo’ en ‘plaat voor je hoofd’  kom ik er nog redelijk genadig van af.

Overigens is die scherpe veroordelende toon er ook van de andere kant. Mensen die hun zorgen uiten en vragen stellen bij de gastvrijheid van Nederland worden al snel weggezet als racisten.

Polarisatie

Het gevolg van de harde woorden en het ontzeggen van ruimte voor wie anders denkt, is een snelle en zorgwekkende polarisering. Hatelijke opmerkingen, onjuiste verdachtmakingen en angst drijven mensen uit elkaar en ontwrichten de samenleving. Waar behoefte aan is, is een échte dialoog. Om het met Pieter Klein te zeggen: ” Laten we in verzet komen, om te beginnen tegen onverdraagzaamheid, de onwellevendheid ook. Wat we nodig hebben, is moed om de ander te willen begrijpen, en de angst onder ogen te zien.” (hier het volledige artikel). Wat belangrijk is, is dat er ruimte komt voor nuance.

In navolging van de oproep van Pieter Klein wil ik hier enkele gedachten opschrijven over de crisis die is ontstaan rond de asielzoekers.

1. Het gaat om mensen

Het eerste wat in de huidige discussie lijkt te sneuvelen, is het besef dat het om mensen gaat. De mensen uit Syrië, Eritrea, Afghanistan of Irak hebben een geschiedenis, dragen verhalen met zich mee en zoeken hoop en toekomst. Ze hebben mensen lief en worden door anderen geliefd en gemist. Ze zijn niet gekomen om ons te ontwrichten, maar omdat ze op zoek zijn naar een menswaardig bestaan. Het zijn asielzoekers die rechten  hebben, waar wij als rechtstaat ons ook graag aan willen houden. In de procedure zal duidelijk worden wie vluchtelingen zijn en recht hebben op asiel en wie weer terug moeten. Maar het zijn mensen. Geen gelukszoekers, testosteronbommen, terroristen – maar mensen. Zoals jij en ik, verlangend naar rust en vrede.

2. Het aantal vluchtelingen is overweldigend

Nu is het wel zo dat het aantal vluchtelingen dat Europa binnenkomt overweldigend is. Het roept vragen op of Nederland over voldoende faciliteiten beschikt en in staat is om zoveel asielzoekers op te nemen. Daarnaast maken veel mensen zich zorgen of de culturele en religieuze verschillen tussen de asielzoekers en het Westen niet te groot zijn. Bij velen boezemt de Islam ook angst in. Tot slot maken veel mensen zich zorgen over wat het aantal asielzoekers betekent voor de beschikbaarheid van sociale huurwoningen en het beleid rond uitkeringen.

Nu valt er wel iets af te dingen op de berichtgeving over de onbeheersbaarheid van het aantal asielzoekers (hier vind je een artikel die de berichtgeving over de te verwachten asielzoekers nuanceert). In ieder geval is het goed om te bedenken dat in de jaren ’90 meer asielzoekers zijn binnengekomen in Nederland.

Wat nu pijnlijk zichtbaar wordt, is dat het beleid rond sociale huurwoningen van de afgelopen jaren gefaald heeft. De overheid heeft verkeerde keuzes gemaakt en niet geïnvesteerd in sociale woningbouw. Inmiddels wachten duizenden asielzoekers die vorig jaar of dit jaar een status hebben gekregen in AZC’s op een woning. Daarnaast heeft de regering de goede infrastructuur rond onderwijs en integratie wegbezuinigd. Er is bezuinigd op opvanglocaties, ondersteunende diensten en deskundigen. Hoewel al jaren geleden te verwachten was dat Syriërs in vluchtelingenkampen waar een gebrek is aan de eerste levensbehoeften, op enig moment naar Europa zouden komen, is daar nooit beleidsmatig op ingespeeld.

3. ‘de’ vluchteling bestaat niet

Inmiddels slaan we elkaar om de oren met allerlei karikaturen van de asielzoekers. Volgens sommigen is het een geweldige verrijking van onze cultuur, volgens anderen zijn het allemaal criminelen en verkrachters. Elke karikatuur is onzin. Er komen seculieren, moslims, christenen, hindoes etc. binnen. Alleenstaande asielzoekers en hele gezinnen. Elke asielzoeker heeft een eigen verhaal.

Waar ik mij tegen verzet is de stigmatisering van de asielzoekers: zij worden geframed als verkrachters. Als er een opvangkamp wordt geopend, wordt er geroepen dat vrouwen en meisjes niet meer over straat kunnen, omdat ze belaagd zullen worden door de asielzoekers. Mensen, ik heb schokkend nieuws: elk onderzoek naar seksueel misbruik toont aan dat in het overgrote deel van de gevallen de dader een bekende is. Onze kinderen, vrouwen en mannen lopen meer risico in de familiekring en in afhankelijkheidsrelaties dan op de straat naast een AZC. In alle organisaties komt misbruik voor (sportverenigingen, instellingen, geloofsgemeenschappen, therapeuten, artsen, etc.) Ja, inderdaad. Ook in AZC’s komt seksueel geweld voor. Soms komen er verhalen naar buiten van systematisch seksueel geweld, zoals in de AZC’s in Duitsland. Het is helder dat dit nooit getolereerd kan en mag worden. Het is echter net zo helder dat dan daarmee niet de hele groep mag worden weggezet als misbruikers.

4. Teveel getraumatiseerde mensen in een beperkte ruimte is vragen om moeilijkheden

De kans dat het in AZC’s tot ruzie, geweld en misbruik komt, is overigens groter dan gemiddeld. De meeste asielzoekers hebben te maken gehad met traumatische gebeurtenissen: de redenen om op de vlucht te slaan en de soms verschrikkelijke omstandigheden tijdens de reis. Veel getraumatiseerde mensen in een beperkte ruimte is vragen om problemen, zeker wanneer er ook culturele verschillen tussen de groepen in centra aanwezig zijn. Het betekent dat het verzet tegen grote opvanglocaties logisch is. Voor iedereen is kleinschaliger opvang beter en overzichtelijker: de asielzoekers krijgen meer rust en begeleiding. Voor omstanders is het minder overweldigend.

5. Vasthouden aan onze eigen identiteit

Persoonlijk ben ik van mening dat de Nederlandse identiteit wel tegen een stootje zou moeten kunnen. Een klein beetje vertrouwen in onze veerkracht zou fijn zijn. Onze identiteit is in de afgelopen decennia in rap tempo veranderd – en daar kwam geen buitenlander aan te pas. Massaal hebben wij de verzuilde maatschappij de rug toegekeerd. Verenigingen, sportclubs en geloofsgemeenschappen ervaren de veranderende Nederlandse cultuur aan den lijve. We verbinden ons niet meer zo graag aan instituten. Binnen 50 jaar is onze identiteit veranderd van een overwegend christelijke naar een post-christelijke identiteit.

Welke waarden willen we met elkaar uitdragen? Op welke peilers is onze samenleving gebouwd? In mijn beleving heeft onze Nederlandse identiteit te maken met gastvrijheid, solidariteit, bewogen om recht en gerechtigheid en handelsgeest. (Niet perse in die volgorde).

Daarnaast houd ik vast aan de christelijke waarden van naastenliefde, gerechtigheid en gastvrijheid, in het besef dat mijn geluk, mijn bezittingen en mijn thuisland ook maar aan mij geschonken zijn. Hoe zou ik mij daarop kunnen laten voorstaan? Dit is overigens beter verwoord door collega Wim de Bruin.

Deze waarden kieperen we overboord uit angst dat we onze identiteit verliezen als er teveel nieuwkomers binnenkomen. Zoals we nu met elkaar omgaan, is onze identiteit al vernietigd voordat de asielzoekers de kans hebben gekregen om de Nederlanders in de wijk te spreken.

Tijd voor leiding, debat en nuance

Mensen zijn bewogen met en betrokken op de buurt. Dat delen we met elkaar, of we nu voorstander of tegenstander zijn van opvang van asielzoekers. Een tegenstander is nog niet gelijk een racist, een voorstander niet direct een landverrader. Zijn we volwassen genoeg om met elkaar in debat te gaan? Niet elkaar intimideren, maar argumenten uitwisselen? Kunnen we voorbij onze eigen angst luisteren? Kunnen we het opbrengen om de ander echt te leren begrijpen. Het betekent dat we meer moeten luisteren en minder moeten praten.

Als je praat, herhaal je vaak wat je al weet. Als je luistert, leer je vaak iets nieuws (Dalai Lama)

 

De Vluchtkerk – een impressie

3 mei

We zijn net terug van een bezoek aan De Vluchtkerk. Het was onze eerste kennismaking met de plaats die symbool staat voor die grote groep mensen die illegaal in Nederland verblijft. Klem gezet, omdat ze niet in Nederland mogen blijven, maar tegelijkertijd niet terug kunnen naar hun eigen land. De Vluchtkerk. Een betonnen kolos, grijs, kaal en kil. Het is niet een plaats waar je ‘thuis’ komt. 120 mensen, mannen en vrouwen,  hebben hier een onderkomen gevonden. Mensen met eigen levensverhalen. Mensen die niet alleen worstelen met trauma’s uit hun verleden, maar ook lijden onder de onzekerheid over hun toekomst. Mensen die leven met de angst opgepakt te worden, die leven met de boodschap: jullie horen hier niet. 120 mannen en vrouwen die proberen de dag door te komen, houvast te zoeken en te overleven. vluchtkerk

Plaats van hoop

Er is echter veel meer te vertellen over De Vluchtkerk. Het is ook een plaats van hoop. Hier in De Vluchtkerk worden de uitgeprocedeerde asielzoekers in hun mens-zijn gezien en erkend. Een bewoner van De Vluchtkerk is niet de ‘illegaal-die-hier-nier-hoort-te-zijn’, maar medemens, de ander – gelijkwaardig en wederkerig. De Vluchtkerk is een plaats van hoop, omdat buren, moskee, kerk en stad, gelovig en ongelovig, de handen ineen hebben geslagen om het grijze kolos enigszins leefbaar te krijgen. Wat zijn  er veel mensen als vrijwilliger bij De Vluchtkerk betrokken, en wat zijn er veel goede en bemoedigende ontmoetingen. Ik ben onder de indruk van de bewogenheid en bevlogenheid van de vrijwilligers en van de moed van de bewoners. Tot slot is De Vluchtkerk een plaats van hoop, omdat het is gebouwd op het fundament van barmhartigheid. Het begon met een kleine groep die door een actie van Co van Melle een kampement op hebben gezet bij de beelden over de barmhartigheid in de tuin van de diaconie van Amsterdam. Barmhartigheid: je laten raken door de ander, en die niet aan zijn of haar lot overlaten. (Zie ook: http://opendoor-amsterdam.jimdo.com/de-kerk-sliep-buiten/)

Wij zijn hier

Wat de bewoners van De Vluchtkerk willen vertellen, is dat ze er zijn. De Nederlandse wetgeving en de asielprocedure schieten tekort. Natuurlijk kan niet iedereen die dat graag zou willen, in Nederland asiel krijgen. en wie geen asiel krijgt, moet weer terug. Er is echter een  grote groep mensen die klem is komen te zitten. Soms door schrikbarend onzorgvuldig handelen van medewerkers van de IND, soms omdat het land van herkomst zo onveilig is dat onze eigen militairen niet in dat land durven oefenen, soms omdat ze buiten hun schuld om niet terug kunnen, omdat het land van herkomst weigert mee te werken aan terugkeer. Wat deze mensen aan ons vragen is: negeer ons niet, erken onze problemen. Laat ons niet aan ons lot over, maar help ons aan een menswaardig bestaan. Ontroerend om te zien, hoeveel mensen zich laten raken in het hart en ‘met ontferming bewogen zijn’.

En nu?

Wat kunnen kerken, groepen, burgerlijke gemeenten en individuen in bv. ’t Harde betekenen voor De Vluchtkerk in Amsterdam? Meer dan we misschien in eerste instantie zouden denken. Allereerst kunnen we door woord en gebaar de bewoners en vrijwilligers van De Vluchtkerk steunen en bemoedigen. Door een kaartje te sturen, geld over te maken of goederen te (laten) bezorgen. Informatie vind je op deze site: http://www.devluchtkerk.nl/ Daarnaast worden er ambachtslieden (timmerlui, installateurs, elektriciens, fietsenmakers, meubelmakers) die iets van hun kennis willen overbrengen aan de asielzoekers of die praktische hulp kunnen bieden.  Tot slot kunnen we acties organiseren om deze groep mensen te laten merken dat we ze niet vergeten.