Tag Archives: barmhartigheid

Noodkreet uit Amsterdam. Wachten we tot ze overlijden?

13 jun

In Amsterdam verblijven meer dan 100 uitgeprocedeerde asielzoekers in de Vluchtgarage. Een donker en ontoereikend onderkomen. Geregeld staan er nieuwe asielzoekers op de stoep met de vraag of er nog bij kunnen. Maar dat is niet mogelijk. Er is een gebrek aan voedsel en aan allerhande spullen. Zoveel mensen in deze deprimerende ruimte is vragen om problemen. De bewoners van de Vluchtgarage worstelen met verhalen uit het verleden die ze mee hebben genomen op hun vlucht. Ze worstelen met de teleurstelling over de procedure, met het wantrouwen en ongeloof waarmee ze bejegend zijn. Ze worstelen met pijnlijke en vernederende ervaringen die ze tijdens de verhoren hebben opgedaan. Ze worstelen met uitzichtloosheid, onzekerheid over de toekomst en wanhoop.

vluchtgarage

De asielprocedure in Nederland is niet sluitend. Elk jaar worden 5000 uitgeprocedeerde asielzoekers op straat gezet. Ze worden geacht om binnen 48 uur op eigen initiatief naar hun thuisland terug te keren. Sommigen zitten nog in procedures, anderen bleken met betere begeleiding van bv. Vluchtelingenwerk toch recht te hebben op een verblijfsvergunning, weer anderen kunnen niet terug omdat ambassades niet meewerken, en anderen vrezen voor hun leven wanneer ze naar hun thuisland terug gaan. Deze groep vluchtelingen moet op straat zien te overleven. Ze hebben geen toegang tot medische zorg, mogen niet werken, krijgen geen uitkeringen. De groep in de Vluchtgarage maakt deze ellende zichtbaar. ‘We are here’. Onder deze naam vragen ze om gezien te worden, niet langer genegeerd, vragen ze aandacht voor hun problemen en om een menswaardige oplossing.

De situatie wordt steeds nijpender. Er is niet voldoende eten voor de bewoners van de Vluchtgarage. Een opvang in een voormalige gevangenis zal een dezer dagen gesloten worden, zodat 125 mensen extra naar de Vluchtgarage zullen komen. Iedereen die bij deze groep betrokken is als vrijwilliger of professional is geschokt over de omstandigheden waarin de vluchtelingen moeten leven. De dreiging dat psychisch ernstig belaste mensen zullen doorslaan of dat verzwakte vluchtelingen zullen overlijden is reëel.

Ik wil daar niet op wachten. Dit onrecht kan niet ongezien plaatsvinden. Het gaat om ménsen.

Onder andere de diaconie van Amsterdam is betrokken bij de Vluchtgarage. Er is dringend behoefte aan geld om voedsel aan te kunnen schaffen, om te kunnen overleven. Er is behoefte aan mensen die op bezoek komen, in gesprek gaan met de vluchtelingen. Er is behoefte aan gezien worden, er mogen zijn.  Er is behoefte aan handige mensen.

Uit Amsterdam komt een noodkreet, en daar wil ik graag gehoor aan geven. Deel dit blog, verzamel geld, stel dit onrecht aan de kaak. Geld wordt ingezameld via stichting X min Y: If you can give money, we can use it to survive and live. Bank 609060 of. Stichting XminY Beweging, ref. We Are Here

Organiseer een actie, schrijf een lied, was auto’s – laten we met elkaar dit leed het hoofd bieden.

En toen was ik diaken – maar wat moet ik eigenlijk doen?

8 mei

(De basis voor deze blog is ‘Nieuw diaconaat. Gids voor diakenen en diaconale vrijwilligers’ door Luitzen Miedema)

Voor een aantal diaken zal dit een herkenbaar moment zijn. Je bent gevraagd om diaken te worden. Je hebt ‘ja’ gezegd. Misschien omdat je graag je steentje wilt bijdragen aan de kerk. Misschien omdat je graag mensen wilt helpen. Misschien omdat je vindt dat het je plicht is – iemand moet het doen, toch? Misschien omdat degene die jou gevraagd heeft, zei dat het niet zoveel voorstelde…

In ieder geval sta je daar. Op het liturgisch centrum, voor in de kerk. Bevestigd in het ambt van diaken. De gemeente wenst je zegen toe, feliciteert je en wenst je sterkte. Sterkte?! Wat doet een diaken eigenlijk?

Het is een vraag waar veel diakenen en diaconieën mee worstelen: wat is diaconaat en wat behoort tot onze taken? Veel diakenen raken teleurgesteld, omdat het in al die vergaderingen alleen maar lijkt te gaan over het collecterooster, de wijze van collecteren, het Avondmaal en eventueel over stille armoede.

Bezinning op diaconaat

Het vraagt om ons met elkaar niet alleen te bezinnen op de taken van de diaconie, maar ook een spade dieper te spitten. Wat is diaconaat? Waarom heeft elke kerk een diaconie?

In de kerkorde worden drie velden van de kerkelijke gemeente genoemd: “de missionaire, diaconale en pastorale arbeid”. Over de diaconale arbeid zegt de kerkorde: “De gemeente vervult haar diaconale roeping in de kerk en in de wereld door in de dienst van barmhartigheid en gerechtigheid te delen wat haar aan gaven geschonken is, helpen waar geen helper is en te getuigen van de gerechtigheid van God waar onrecht geschiedt”. (Artikel X-2)

Deze formulering nodigt uit om de fundamenten van het diaconaat nader te onderzoeken. De diaconale arbeid is immers een roeping van de gemeente. De term ‘diaconaat’ is ontleend aan het Griekse woord ‘diakonia’. Dit woord is vaak uitgelegd als dienst aan de medemens in materiële nood. Het laat zich echter ook breder verstaan. De kerkorde verbindt de diaconale arbeid met barmhartigheid en gerechtigheid. Waar deze woorden geleefd worden, komt het Koninkrijk van God zichtbaar. Diaconaat is niet iets dat voorkomt uit ons geloof, maar het ís geloof: geleefd geloof.

Barmhartigheid

Het eerste fundamentele begrip voor diaconaat is ‘barmhartigheid’. Bijbelse barmhartigheid heeft alles te maken met omzien naar en zorgen voor de mensen om ons heen. Hierbij gaat het enerzijds om de zorg om eerste levensbehoeften, anderzijds om verbondenheid. In Matth. 25, 31-46 vertelt Jezus wat navolgen inhoudt. In de loop van de kerkgeschiedenis zijn deze handelingen de werken van barmhartigheid geworden: het omzien naar hen die honger hebben, naar hen die dorst lijden, vreemdelingen, naakten, zieken, en gevangenen. Later is daar nog de zorg voor de uitvaart en nabestaanden aan toegevoegd.

Barmhartigheid – en dus ook diaconaat – is dus nauw verbonden met navolging en met Christus’ wederkomst en oordeel. Rabbijnen uit de tijd van Jezus wijzen op de plicht om de Naam van Eeuwige te prijzen of zegenen bij alles wat je doet – behalve bij barmhartigheid. Want barmhartig zijn ís op zichzelf al lofprijzing vna Gods Naam.

Gerechtigheid

Het andere fundamentele begrip is gerechtigheid. In de Bijbel betekent gerechtigheid: ‘aan je bestemming komen’, ‘aan je bedoeling beantwoorden’. Het betekent enerzijds dat gerechtigheid onze ogen opent voor onrecht. Anderzijds helpt gerechtigheid ook om barmhartigheid niet oeverloos te laten zijn. De bedding van barmhartigheid is gerechtigheid. We hoeven onszelf dus niet weg te cijferen of weg te geven, en altijd klaar te staan.

Bij de barmhartige Samaritaan treedt de helper weer terug. Zo komen mensen tot hun recht en kunnen zij waardig leven als beeld van God.

Een belangrijk begrip is dan ook ‘wederkerigheid’. De wijze waarop wij mensen tegemoet treden heeft alles met geloven te maken. De ander is immers steeds ook ‘beelddrager van God’. Die gelijkwaardigheid komt ook naar voren in het spreken over bondgenoten. Zo mogen we met elkaar optrekken, met name omdat we weet hebben van Gods genade. Diaconaat is gratis, genade en laat zo ook iets zien van de liefde van God. Genade: Gods liefde vóór alles uit.

Het is niet vreemd dat diakenen een belangrijke rol hebben bij het Avondmaal. Aan die tafel ontspringt het diaconaat. Vanuit het Avondmaal ontstaat een gemeenschap die geloof, hoop en liefde deelt. Dit met elkaar delen veronderstelt wederkerigheid. Ons geven is principieel vanuit het besef dat wij elke dag ons leven en wat wij hiervoor nodig hebben ontvangen van de Heer. Met elkaar delen rond en vanuit de Tafel van de Heer is tot eer van God en de naaste tot heil.

Diaconaat

Diaconaat is dus barmhartigheid + gerechtigheid. Het draait niet om geld, maar om leven. Een mens komt tot leven wanneer aan de eerste levensbehoefte wordt voldaan (overleven) en wanneer er verbondenheid wordt ervaren (samen leven). Diaconaat is die kant van geloven en kerk-zijn die zich hiervoor onbaatzuchtig inzet.

Deze inzet gebeurt op tenminste drie manieren: door voor mensen te zorgen die zichzelf niet kunnen verzorgen, door hen in solidariteit nabij te zijn, en door hun bondgenoot te zijn in hun strijd of verzet tegen kwaad en onrecht.

Werkvelden

Vanuit deze overweging bij het fundament van diaconaat, kunnen we verschillende werkvormen onderscheiden:

  • Bestrijden van eenzaamheid
  • Zorg voor zieken, ouderen, mensen met een beperking. Hierbij valt ook te denken aan aandacht voor mantelzorgers, ondersteuning bij contact met instanties en implicaties van de WMO
  • Aandacht voor nieuwe armen
  • Aandacht voor ‘vreemdelingen’

Missionair diaconaat

Tot slot: door onze diaconale activiteiten tonen we onze betrokkenheid op de samenleving. Diaconaat is een vorm om ons geloof (of de betekenis van ons geloof) te communiceren met de mensen om ons heen.

De Vluchtkerk – een impressie

3 mei

We zijn net terug van een bezoek aan De Vluchtkerk. Het was onze eerste kennismaking met de plaats die symbool staat voor die grote groep mensen die illegaal in Nederland verblijft. Klem gezet, omdat ze niet in Nederland mogen blijven, maar tegelijkertijd niet terug kunnen naar hun eigen land. De Vluchtkerk. Een betonnen kolos, grijs, kaal en kil. Het is niet een plaats waar je ‘thuis’ komt. 120 mensen, mannen en vrouwen,  hebben hier een onderkomen gevonden. Mensen met eigen levensverhalen. Mensen die niet alleen worstelen met trauma’s uit hun verleden, maar ook lijden onder de onzekerheid over hun toekomst. Mensen die leven met de angst opgepakt te worden, die leven met de boodschap: jullie horen hier niet. 120 mannen en vrouwen die proberen de dag door te komen, houvast te zoeken en te overleven. vluchtkerk

Plaats van hoop

Er is echter veel meer te vertellen over De Vluchtkerk. Het is ook een plaats van hoop. Hier in De Vluchtkerk worden de uitgeprocedeerde asielzoekers in hun mens-zijn gezien en erkend. Een bewoner van De Vluchtkerk is niet de ‘illegaal-die-hier-nier-hoort-te-zijn’, maar medemens, de ander – gelijkwaardig en wederkerig. De Vluchtkerk is een plaats van hoop, omdat buren, moskee, kerk en stad, gelovig en ongelovig, de handen ineen hebben geslagen om het grijze kolos enigszins leefbaar te krijgen. Wat zijn  er veel mensen als vrijwilliger bij De Vluchtkerk betrokken, en wat zijn er veel goede en bemoedigende ontmoetingen. Ik ben onder de indruk van de bewogenheid en bevlogenheid van de vrijwilligers en van de moed van de bewoners. Tot slot is De Vluchtkerk een plaats van hoop, omdat het is gebouwd op het fundament van barmhartigheid. Het begon met een kleine groep die door een actie van Co van Melle een kampement op hebben gezet bij de beelden over de barmhartigheid in de tuin van de diaconie van Amsterdam. Barmhartigheid: je laten raken door de ander, en die niet aan zijn of haar lot overlaten. (Zie ook: http://opendoor-amsterdam.jimdo.com/de-kerk-sliep-buiten/)

Wij zijn hier

Wat de bewoners van De Vluchtkerk willen vertellen, is dat ze er zijn. De Nederlandse wetgeving en de asielprocedure schieten tekort. Natuurlijk kan niet iedereen die dat graag zou willen, in Nederland asiel krijgen. en wie geen asiel krijgt, moet weer terug. Er is echter een  grote groep mensen die klem is komen te zitten. Soms door schrikbarend onzorgvuldig handelen van medewerkers van de IND, soms omdat het land van herkomst zo onveilig is dat onze eigen militairen niet in dat land durven oefenen, soms omdat ze buiten hun schuld om niet terug kunnen, omdat het land van herkomst weigert mee te werken aan terugkeer. Wat deze mensen aan ons vragen is: negeer ons niet, erken onze problemen. Laat ons niet aan ons lot over, maar help ons aan een menswaardig bestaan. Ontroerend om te zien, hoeveel mensen zich laten raken in het hart en ‘met ontferming bewogen zijn’.

En nu?

Wat kunnen kerken, groepen, burgerlijke gemeenten en individuen in bv. ’t Harde betekenen voor De Vluchtkerk in Amsterdam? Meer dan we misschien in eerste instantie zouden denken. Allereerst kunnen we door woord en gebaar de bewoners en vrijwilligers van De Vluchtkerk steunen en bemoedigen. Door een kaartje te sturen, geld over te maken of goederen te (laten) bezorgen. Informatie vind je op deze site: http://www.devluchtkerk.nl/ Daarnaast worden er ambachtslieden (timmerlui, installateurs, elektriciens, fietsenmakers, meubelmakers) die iets van hun kennis willen overbrengen aan de asielzoekers of die praktische hulp kunnen bieden.  Tot slot kunnen we acties organiseren om deze groep mensen te laten merken dat we ze niet vergeten.