Tag Archives: generaties

Als het gesprek tussen de generaties stokt…

1 mrt

Op maandag 19 februari 2018 vond het vijfde gemeentegesprek plaats. Gert Schouten leidde deze avond met als thema ‘Een warme gemeenschap waarin de generaties elkaar verstaan’. Hij is werkzaam voor het landelijk jeugdwerk van de Protestantse Kerk in Nederland, met als specialiteit intergeneratief geloven.

Afbeeldingsresultaat voor free pics young and old hands

In september hadden we Nynke Dijkstra uitgenodigd met de vraag of zij ons een stapje verder zou kunnen helpen om samen met alle generaties geloof te vieren. De vraag aan Gert Schouten was of hij ons zou kunnen helpen om het geloofsgesprek tussen de generaties concreet vorm te geven.

Lukt het nog om verbonden te zijn?

In het eerste deel van de avond schetste  Gert Schouten de problemen waar geloofsgemeenschappen in deze tijd voor staan. Lukt het nog om oprecht met elkaar verbonden te zijn? Enerzijds willen we graag met elkaar verbonden blijven en zoeken we eenheid. Anderzijds zijn de verschillen fors en lijken mensen binnen de gemeenschap vooral op zoek te gaan naar gelijkgestemden.

Tijdgeest

In de geloofsgemeenschap hebben we te maken met de tijdgeest. Dat is de context van ons handelen en is als het ware de lucht die we inademen. Een van de belangrijkste kenmerken van onze tijdgeest is individualisme. Op verschillende manieren werkt dit door. Niet wat je mee hebt gekregen van voorgaande generaties bepaalt je leven, maar wat je er zelf van maakt. In zekere zin is iedereen gericht op zelfontplooiing, en de zelfgemaakte keuzes bepalen je leven. Er is een nadrukkelijke verschuiving in de cultuur merkbaar van ‘wij’ naar ‘ik.

Dat heeft ook gevolgen voor het gesprek tussen de generaties.

Volgens sommige theorieën zijn de volgende generaties te onderscheiden;

De vooroorlogse generatie (1910-1930): plichtsgetrouw, bescheiden, sober. Angst voor schaarste en onzekerheid.

De stille generatie (1931-1940): maakte WOII mee, moest vervolgens Nederland weer opbouwen. Hard werken, zwijgzaam. Verbeterende materiële omstandigheden.

De protestgeneratie (1941-1955): kritisch en onafhankelijk. Veel aandacht voor zelfontplooiing. Idealistisch en hard werkend.

De verloren generatie (1956-1970):tradities kalfden definitief af. Kwaliteit van bestaan wordt belangrijker. Praktisch, relativerend, no-nonsense.

De pragmatische generatie (1971-1985):opgevoed onder uitstekende omstandigheden, vrijheid, sterke stimulansen van ouders. Zelfontplooiing, uitstellen belangrijke keuzes

De grenzeloze generatie (1986 en later): weg zoeken in veelheid van keuzes en onbegrensde hoeveelheid informatie.

Het gesprek tussen de generaties verstomd

In deze tijd lijkt het gesprek tussen de generaties te verstommen. De generaties verstaan elkaar minder, de communicatie verloopt moeizamer en soms ontbreekt interesse in elkaars leefwereld. De ‘protestgeneratie’ houdt vast aan hun overtuigingen en idealen, voor ‘pragmatische generatie’ maakt het minder uit, als het maar werkt, terwijl de jongste generaties nauwelijks meer begrijpen waar de ouderen zich zo druk om maken. “We willen toch allemaal Jezus volgen?”

Verlamming

Gemeenten en kerkenraden voelen zich regelmatig verlamd. Vanuit de onderzoeken naar generaties is dat begrijpelijk. Tot een aantal decennia geleden leefden en geloofden jong en oud binnen een grotendeels gedeeld betekeniskader, met gedeelde overtuigingen en gedragingen, met een vergelijkbare taal om zich in uit te drukken.

In de snelle veranderingen van de afgelopen jaren is dat verdwenen. We begrijpen elkaar soms werkelijk niet meer! En toch willen de verschillende generaties de Heer volgen: als babyboomers op grond van idealen, als ‘verloren generatie’ in nuchterheid, als pragmatici in dynamische vrijheid, als grenzeloze generatie op basis van heldere waarden.

Belang van betekenisgesprek

Hoe kunnen we hier op reageren? Een geloofsgemeenschap wordt gekenmerkt door drie waarden: een eigen cultuur, eigen geloofspraktijken en rituelen, en eigen opvattingen over zingeving. Het gesprek over geloofscultuur en geloofspraktijken loopt vaak vast vanwege de grote kloof tussen de  generaties. Vandaar dat het noodzakelijk is om te beginnen bij de opvattingen over zingeving, bij de vraag naar betekenis. Het verlangen en het zoeken is gebleven. Op dat niveau kunnen de generaties voor elkaar van betekenis zijn en kunnen ze ook tot een vruchtbaar gesprek komen.

Het gesprek in de gemeente zou niet moeten gaan over het wat (wat gaan we doen?) of over het hoe (hoe gaan we iets vorm geven?), maar zou moeten beginnen bij de vraag naar het waarom: waarom doen we iets?

Betekenisgesprekken gaan over onze diepste drijfveren en helpen om elkaar te leren kennen. In een betekenisgesprek gaat het niet over het uitwisselen van meningen, het debatteren over standpunten of het bespreken van verschillende soorten gedrag. In een betekenisgesprek gaat het om de vraag waar die meningen en gedragingen naar verwijzen. In een christelijke gemeenschap verwijzen meningen, standpunten en dergelijke naar de grondlegger van de gemeenschap, Jezus Christus. Hoe wij, als navolgers, zijn woorden begrijpen en interpreteren verschilt – ieder reageert vanuit de eigen context en generatie. Zulke betekenisgesprekken kunnen dan geloofsgesprekken worden, gesprekken over het ‘waarom’ van het geloof in Jezus Christus. Dat vraagt om openheid, eerlijkheid, vertrouwen en veiligheid.

Speeddaten

Het tweede deel van de avond hebben we geoefend met het betekenisgesprek. De aangereikte vorm was het ‘speeddaten’. De aanwezigen (32 personen) werden in tweetallen verdeeld. Vervolgens konden we vijf minuten met elkaar in gesprek aan de hand van een aangereikte vraag. Na vijf minuten schoof een deel van de aanwezigen op, zodat er nieuwe tweetallen ontstonden waarna een volgende vraag werd gesteld. Zo konden we in twintig minuten met een viertal gemeenteleden op een diep niveau in gesprek.

De gesprekken zijn na vijf minuten niet af. Maar het helpt om elkaar een beetje te leren kennen en als we elkaar weer tegenkomen het gesprek voort te zetten. Het was een waardevolle en bemoedigende avond die vraagt om een vervolg.

Spelregels voor samen vieren

11 okt

Afgelopen donderdag 28 september 2017 mochten we ds. Nynke Dijkstra verwelkomen in de Ontmoetingskerk. Zij werkt voor de Protestantse Kerk in het missionaire team en heeft veel ervaring als gemeentebegeleider. We hadden haar uitgenodigd met de vraag of zij ons een stapje verder zou kunnen brengen in de gemeentegesprekken over vieren met alle generaties samen.

e715d-kaars2bbrand

In het afgelopen seizoen hebben we enkele gemeentegesprekken gevoerd. Het doel van deze gesprekken is om (nieuwe) verbindingen te leggen tussen de generaties. In de gesprekken zoeken we naar manieren waarop oudere en jongere generaties samen in een kerkdienst het geloof kunnen vieren.

Veranderingen in de liturgie kunnen gemakkelijk leiden tot onvrede of conflicten. Daarom is het van belang om allereerst stil te staan bij de spelregels voor een opbouwende ontmoeting. Nynke Dijkstra onderstreepte het belang van de Bijbelse opdracht ‘Verdraag elkaar in liefde’. Die liefdevolle verdraagzaamheid voorkomt het denken in stereotyperingen, helpt om echt naar de ander te luisteren en reikt het geduld aan dat nodig is om verrast te worden door de overwegingen van de ander. Zo blijkt dat veel lievelingsliederen samenhangen met levensverhalen of met belangrijke gebeurtenissen in een mensenleven. Een snel uitgesproken oordeel over een lied maakt het voor de ander lastiger om haar of zijn hart te openen.

Daarnaast bepaalde Nynke Dijkstra ons opnieuw bij de vraag waarom we kerkdiensten houden. Het eerste doel is God de lof zingen. Vieringen zijn dus voor alles uit bedoeld om dank te brengen en Hem te prijzen. De eerste vraag is niet: heb ik hier iets aan, maar: maken we samen Gods naam groot? Daarnaast is de kerkdienst een instrument om ons toe te rusten voor de dienst in de wereld.

Onze focus zou niet moeten liggen op welke liederen mogen hoe vaak wanneer gezongen worden, maar op de onderliggende vragen naar het doel van de kerkdienst en van de gemeente.

Tot slot gaf Nynke Dijkstra nog enkele handvatten om als kerkenraad en gemeente na te denken over de invulling van onze vieringen. De eerste tip is om ruimte te maken voor gemengde sporen: gijzel elkaar niet in één kerkdienst waar alles een plek moet krijgen. In de tweede plaats is het wel van belang om de kerkdienst inspirerend te laten zijn voor jong en oud (en voor verschillende stromingen). In de derde plaats is het goed om in stappen te denken: een verandering hoeft niet in een keer en totaal te zijn. In de vierde plaats wees Nynke Dijkstra op het belang van een gezamenlijke trektocht: neem de gemeente mee, zet een stap en evalueer. Tot slot: laat het gemeenteleven en het geloofsleven niet afhangen van alleen de zondagse eredienst.

De avond eindigde met een mooie oefening waarin we met elkaar doorspraken over onze lievelingsliederen.

 

Ontmoetingsdienst: ruimte voor jong en oud

28 jul

Aan een grote tafel in de Ontmoetingsruimte zitten de kinderen rustig te kleuren en te tekenen. De schuifwand is open, en sommige kinderen lopen even naar hun ouders in de kerkzaal.

Op twee tafeltjes branden tientallen kaarsjes en op ‘het hart van God’ zijn veel voorbedebriefjes geprikt.

hart van god

Ondertussen kijken we naar een filmpje waarin een gemeentelid, zijn dochter en kleinzoon vertellen over de betekenis van het geloof in hun leven – als begin van de overdenking.

Wat deze viering echter misschien nog het meest intens maakt, is dat de liederen die we zingen door gemeenteleden zijn uitgekozen. Voordat we het lied samen zingen, luisteren we naar de reden waarom dit lied voor die persoon zo bijzonder is. Het zijn waardevolle en bemoedigende getuigenissen over hoe mensen – jong en oud – zich op de een of andere manier verbonden weten met God. Het levert een geschakeerde en veelkleurige liturgie op. Na een psalm klinkt er een lied uit de bundel van Johannes de Heer. Een lied uit het liedboek volgt op een nummer uit opwekking. De verhalen achter de liederen helpen om over eigen aarzelingen heen te stappen en met die ander God de eer te brengen. Verrijkend om zo samen te mogen zingen!

Deze Ontmoetingsdienst (die plaats heeft gevonden op zondag 16 juli 2017) is een try-out. Al langere tijd merken we dat we als Ontmoetingskerk de aansluiting met jonge gezinnen en jongeren dreigen te verliezen. Dit is het meest zichtbaar in de ochtenddienst.

Met verschillende initiatieven hebben we geprobeerd om handen en voeten te geven aan samen gemeente-zijn. Zo zijn we enkele jaren geleden begonnen met een nieuwe viering, de Time-out. Ook zijn we gestart met de Kerk op schootviering , speciaal voor peuters en kleuters. Een laatste initiatief op het vlak van vieren is Kidstime, een extra lange kindernevendienst, een keer per maand.

Hoewel al deze initiatieven tot op zekere hoogte voorzien in een behoefte en voor een deel van de gemeente waardevol zijn, draagt het niet voldoende bij in het samen kerk-zijn.

Vandaar dat we in de Ontmoetingskerk in het afgelopen jaar gestart zijn gemeentegesprekken waarin we met de jongere generaties in gesprek zijn gegaan over wat hen bindt, waar drempels worden ervaren en wat hun verlangen is.

Een van de opvallendste en belangwekkendste uitkomsten van de gemeentegesprekken is, dat de jongere generaties juist in de ochtenddiensten verbondenheid willen ervaren. In die viering is winst te boeken om samen met jong en oud geloof te vieren.

De Ontmoetingsdienst probeert aan die behoefte en dat verlangen tegenmoet te komen. Afgaande op de eerste reacties lijken de diversiteit in liederen, de interactiviteit (kaarsjes en voorbeden), de aanwezigheid van de kinderen tijdens de hele viering en de filmpjes, elementen die helpen om tot een echte ontmoeting te komen tussen de generaties.