Tag Archives: gesprek

Praat mee op weg naar de preek

26 jun

Zondag. Met de haast van de ochtend nog in het lijf zoek je een plek in de kerk. Misschien werd je uitgerust wakker, misschien was het een korte nacht. Maar je bent er. Tijdens het eerste gebed dwalen je gedachten af naar afgelopen week. Een akkefietje met je manager. Een mooie deal met een klant. Het ‘amen’ van de dominee roept je weer terug naar nu.

De lector loopt naar voren. De Bijbel gaat open en een tekst wordt voorgelezen. Je probeert het te volgen, maar de tekst roept vragen op. Wat betekent deze zin? Waarom lezen we deze tekst? Als de predikant aan de preek begint, heb je moeite om de lijn te volgen. Het stoort je dat je vragen niet terugkomen in de overdenking. ‘Waar ben ik in het verhaal?’ vraag je je af als je naar huis loopt.

Zondag. Vanochtend een kort rondje voor de honden. Ik wil graag vroeg in de kerk zijn. Afgelopen dinsdag ben ik met de voorbereidingen voor de dienst begonnen. De Bijbeltekst lees ik aandachtig door. Ik schrijf op wat de tekst me doet, welke vragen de tekst oproept. Iets later op de dag kijk ik naar de grondtekst en lees enkele commentaren op de tekst. Ik kies een spits waar omheen ik mijn betoog wil gaan schrijven. Deze spits helpt me om liederen te zoeken en zo stel ik de dienst samen. ’s Avonds gaat de liturgie naar iedereen die een taak heeft die zondag. De hele week gaat de tekst met me mee. In pastorale ontmoetingen. Tijdens het loopje langs de Merwede. Op de fiets. In de vergaderingen. De tekst rijpt en een preek wordt geboren. Zaterdag krijgt de preek vaste vorm. Het is te veel. Schrappen dus.

Ik slaap onrustig, maar kijk uit naar zondagochtend. Wat een voorrecht om de Bijbel te mogen uitleggen en om te mogen verkondigen.

Maar hier schuurt het dus. In de viering. De tekst die een week lang met mij is meegegaan, overvalt de meeste luisteraars. Mijn vragen bij de tekst zijn niet altijd de vragen van de mensen in de kerkzaal of van de thuisluisteraars. Dus heb ik nagedacht hoe we preek meer van samen kunnen laten zijn.

Graag wil ik u / jou uitnodigen voor het volgende experiment (en als het bevalt, gaan we ermee door): ik maak een appgroepje aan. In de appgroep meld ik 10 dagen van tevoren de preektekst en het thema. Je kunt de gedachten bij het thema en de tekst in de app plaatsen of privé aan mij appen. Deze informatie neem ik mee in het maken van de preek. Zo hoop ik dat de zondagse eredienst meer in ons dagelijks leven kan landen – en andersom.

Hoe doe je mee? Stuur een appje naar: [0]6 83663420 met: ‘Ik doe mee’ en je naam. Ik ben heel benieuwd naar deze samenwerking!

Vervuld leven – over de noodzaak van gesprek

22 sep

Dinsdag 12 september vond er een bijzonder en belangwekkend symposium plaats in Vriezenveen. Het was belangwekkend omdat het ging over de moeilijke vragen en dilemma’s in de laatste levensfase. Het ging namelijk over de ‘laatste’ vragen: over de waarde van het leven, over medische mogelijkheden, over wel of niet reanimeren, over sterven. Het was bijzonder omdat het woon- en zorgcentrum De Vriezenhof in Vriezenveen deze dag had geïnitieerd in nauwe samenwerking met de huisartsen en predikanten in Vriezenveen. Een mooie multidisciplinaire benadering!

Uitnodiging -             Vervuld Leven

De dag bestond uit een middag- en avondgedeelte die inhoudelijk gelijk waren, alleen was het publiek verschillend. In de middag waren met name bewoners van de Vriezenhof en serviceappartementen aanwezig, in de avond was er een gemêleerd gezelschap van geïnteresseerden uit Twenterand.

Er was voor gekozen om een familie aan het woord te laten die vertelden over de laatste levensfase van hun ouders. Aan de hand van hun verhaal werden de vragen en dilemma’s geschetst waar ouderen en hun naasten mee te maken krijgen. Steeds weer kwam het belang van goede communicatie en van informatie naar voren. Wanneer iemand hulpbehoevender wordt, neemt de druk op mantelzorgers toe. Het onderlinge contact van de familie, het gesprek dat steeds gevoerd werd met de ouders en de adequate informatie van speciale palliatieve verzorgenden waren van onschatbare waarde.

Door de onderlinge communicatie kon er steeds weer een goede afstemming gevonden worden, ook als er emoties mee speelden. De gesprekken met de ouders maakten dat keuzes in moeilijke dilemma’s relatief rustig genomen konden worden. De informatie en aanwezigheid van de palliatieve verpleegkundige gaf rust en vertrouwen.

De dilemma’s waar de familie mee te maken kreeg, hadden allereerst te maken met afnemende zelfstandigheid. Wanneer besluit je om het vertrouwde huis te verlaten en naar een appartement of een verzorgingshuis te gaan? Hoelang kun je als partner en als mantelzorgers zorg blijven bieden aan iemand die lichamelijk steeds meer zorg vraagt of die dementeert? Hoe verwerk je het bericht dat de palliatieve fase begonnen is: de behandelingen zijn niet langer gericht op genezing, maar op bestrijden en verzachten van de symptomen. Wanneer ga je het gesprek aan over wel of niet reanimeren? De Spoedeisende Hulp is de slechts denkbare plek om over die vraag na te denken. Hoe denk je over het levenseinde? Komt er moment dat euthanasie gewenst is? Hoe kijk je terug op je leven? Zijn er gebeurtenissen waar je op terug wilt komen?

De aanwezige huisarts en de specialist ouderenzorg gaven toelichting bij de medische aspecten van deze dilemma’s. Wat is het waardevol om in de palliatieve fase op tijd te overleggen met de huisarts. Een belangrijke tip: als er zaken zijn vastgelegd rond de laatste fase, bijvoorbeeld in een wilsverklaring, vergeet dan niet om dit ook met de huisarts te delen.

Aan de dilemma’s zitten ook psychische en geestelijke kanten. Het was goed dat er ook predikanten aanwezig waren die op deze vragen in konden gaan. Uiteindelijk gaat het ook om de vraag hoe je het leven als vervuld kunt ervaren. Dat heeft alles te maken met het verzoenen met het verleden, een weg vinden in de toenemende beperkingen en het komen tot overgave en loslaten. Een vervuld leven is een leven waarin vrede is gevonden.

Deze dag maakte duidelijk hoe belangrijk het is om tijdig over de thema’s en dilemma’s van de palliatieve fase te spreken. Wat is het belangrijk dat er een podium is geboden om de lastige vragen rond leven, sterven en de dood bespreekbaar te maken.

Deze dag vraagt om een vervolg.

Brunchcatechese – een veilige ruimte

12 feb

In het afgelopen najaar zijn we begonnen met de brunchcatechese in de Ontmoetingskerk in Vriezenveen. Er waren verschillende groepjes jongeren die graag aan de slag wilden gaan met vragen rond leven en (on)geloof. Studenten en werkende jongeren die geen aansluiting vonden bij de ‘gewone’ catechisatie. Jongeren die al belijdenis hadden gedaan, maar het gevoel hadden na hun belijdenis in een gat te zijn vallen. Jongeren van 17, 18 jaar die zich hadden aangemeld voor de gewone catechisatie.

Brunch2

Uitwisselen van ervaringen

We besloten om deze verschillende groepen bij elkaar onder te brengen: jongeren vanaf 17 jaar zijn van harte welkom om mee te doen met de brunchcatechese. We komen één keer in de twee weken samen op zondagochtend na de ochtendviering of voorafgaand aan de Time-out. Er is geen verplichting om de kerkdienst te bezoeken, maar het is wel mogelijk. Doordat de ontmoetingen in het weekend zijn gepland, is het voor studenten ook mogelijk om aan te haken. Misschien ligt de kracht van de brunchcatechese wel in het gemêleerde gezelschap. Er is verschil in leeftijd (van 17 tot in de twintig), in achtergrond (studenten, werkenden, scholieren) en in levensbeschouwing (zoekers, gelovigen, twijfelaars, ongelovigen). Wat alle deelnemers gemeenschappelijk hebben, is het verlangen om hun eigen gedachten te verhelderen, ervaringen uit te wisselen en van anderen te horen hoe zij met situaties omgaan. Geregeld verkeerden de deelnemers in de veronderstelling dat alleen zij met een bepaalde vraag worstelden, maar het bleek steeds een gedeelde ervaring. Dat was en is bemoedigend gebleken.

Zelf voorbereiden

De opzet van de brunchcatechese is eenvoudig. De thema’s komen uit de  groep en een van de deelnemers bereidt de volgende catechese voor. Zelf voeg ik ook nog enkele gedachten of vragen toe. De voorbereidende overwegingen en vragen worden van tevoren rondgestuurd en dienen als uitgangspunt voor het gesprek. Een andere deelnemer zorgt voor iets lekkers (vaak high tea achtig) bij de koffie – een onderdeel dat haast net zo belangrijk is als het inhoudelijke deel …

Kunnen we doorgaan?

We zijn nu een aantal maanden verder. Ik heb aangegeven met Pasen te willen stoppen met de brunchcatechese, maar de groep wil door. De gesprekken, uitwisselingen en discussies worden als bijzonder waardevol ervaren. Meerdere jongeren gaven aan dat de gesprekken hen hebben geholpen om van ‘neigend naar ongelovig’ de beweging te maken naar ‘misschien geloof ik wel’.

Terreurvrije ruimte

Een belangrijk element is de ‘terreurvrije ruimte’ (een uitdrukking van Verheule over pastoraat in: Angst en bevrijding). Een van de deelnemers gaf aan dat hij vrijwel nergens kan praten over zijn twijfels en vragen. Gelovige vrienden willen hem ‘bekeren’, seculiere vrienden verbazen zich over zijn hang naar geloof. Bij de brunchcatechese is er ruimte om de vragen en twijfels te verkennen, zonder oordelen en zonder verwachtingen. Dat blijkt heilzaam.

Geloven in het dagelijks leven

We gaan een mooi eerste jaar afsluiten. Het krijgt echter nog een schitterend vervolg. Ik heb meerdere gemeenteleden gevraagd of zij na Pasen een brunchcatechese zouden willen verzorgen. Iedereen die ik gevraagd heb, zei gelijk ‘ja’. Er volgen drie catecheses over: ‘geloven en ondernemen’, ‘geloven en besturen’ en ‘geloven en recht doen’.  De gemeenteleden vertellen hoe hun geloof in hun dagelijks leven doorwerkt. Voor welke dilemma’s en keuzes staat een ondernemer? Speelt voor een bestuurder geloof een rol bij afwegingen?

Het zijn ontzettend boeiende ontmoetingen met de jongeren. Het is supergaaf dat gemeenteleden over hun eigen keuzes willen komen vertellen. Mooi om zo samen gemeente te zijn!