Tag Archives: lhtbi

De gevaarlijke onwaarheden van Orbán

25 jun

De gemoederen op de EU-top liepen deze dagen hoog op. Inzet van de ruzie is de wet die onlangs door het Hongaarse parlement is aangenomen en in de wandelgangen de ‘antihomowet’ is gaan heten. De Hongaarse premier Orbán, de drijvende kracht achter deze wet, reageert verontwaardigd op alle kritiek. Volgens hem gaan het helemaal niet om het inperken van rechten van homoseksuelen, maar om het beschermen van kinderen. Wie zou daar op tegen kunnen zijn?

Waar staat er eigenlijk in de omstreden antihomowet? In eerste instantie was de wet bedoeld om kinderporno en pedoseksualiteit strenger te straffen. Een Hongaarse ambassadeur in Peru was gearresteerd omdat hij in het bezit was van een grote hoeveelheid kinderporno. Uiteindelijk bleek het strafrechtelijk met een sisser voor de ambassadeur af te lopen. Dat was de reden om de wet over seksuele misdrijven tegen minderjarigen aan te scherpen, zodat er ruimte zou zijn om strenger te kunnen straffen. De oppositie kon zich goed vinden in dit wetsvoorstel.

Enkele dagen voordat de wet tegen seksueel kindermisbruik in behandeling zou worden gegeven, werd er door de politieke partij van Orbán een aantal wijzigingen aan het wetsvoorstel toegevoegd. Deze aanpassingen vormen het probleem: minderjarigen mogen geen afbeeldingen over homoseksualiteit of geslachtsveranderingen zien; op scholen mag er niet meer over homoseksualiteit gesproken worden en er gaan beperkingen gelden rond seksuele voorlichting. Vanwege deze wijzigingen boycotte de oppositie de uiteindelijke stemming.

De suggestie die in deze aanvullingen doorklinkt, is dat homoseksualiteit en transgender door ‘indoctrinatie’ wordt ingegeven. Dit past bij de harde lijn die eerder al was ingezet: het huwelijk is uitsluitend voor een relatie tussen een man en een vrouw, en homoseksuele stellen mogen niet langer kinderen adopteren. Deze beide wetten maken duidelijk dat homoseksuelen en lesbiennes niet dezelfde rechten hebben als heteroseksuelen.

De nieuwe wet gaat verder dan het creëren van een wettelijke basis voor ongelijkheid (en dus discriminatie). De eerste onwaarheid die in deze wet meekomt, is dat gender en geaardheid een ideologie zou zijn. Het gaat echter om identiteit. Jongeren worstelen met hun geaardheid of met hun gender. Niet omdat anderen hun vertellen dat ze gay zouden moeten zijn, maar omdat deze jongeren haarscherp aanvoelen dat zij anders zijn dan de heersende norm in de samenleving. Homoseksualiteit of transgender gaat niet over seksuele handelingen – of in ieder geval niet in de eerste plaats. Het gaat allereerst en vooral over wie iemand is, het gaat over identiteit. Ontkenning van die identiteit – en het gesprek hierover – drijft jongeren tot wanhoop. Het is niet voor niets dat het percentage lhtbi-jongeren dat een suïcidepoging doet erg hoog is.

De tweede onwaarheid is dat homoseksualiteit schadelijk zou zijn voor kinderen en jongeren en dat homoseksualiteit op de een af andere manier verweven zou zijn met pedoseksualiteit. De cijfers tonen ontegenzeggelijk aan dat kindermisbruik vooral gepleegd wordt door heteroseksuele daders. Er wordt door Orbán een verband gelegd dat er niet is: homoseksualiteit is niet schadelijk voor kinderen en leidt niet tot pedoseksualiteit. Het is een schadelijke en onjuiste stigmatisering die én homoseksuelen bij voorbaat verdacht maakt én kinderen en jongeren die slachtoffer worden misbruik niet gaat helpen.

Er is nog een derde onwaarheid die ik hier wil noemen. In de nieuwsberichten over deze wet wordt voortdurend gesproken over ‘pedofilie’ als een vorm van kindermisbruik. Dit is echter onjuist. Pedofilie is de geaarheid waar mensen ook mee kunnen worstelen en strijden. Pedoseksualiteit zijn de strafbare handelingen, die ook moreel verwerpelijk zijn. Het zou pedofielen die er alles aan doen om niet over te gaan tot strafbare handelingen helpen, als we in ons spreken dit onderscheid ook mee zouden willen wegen.

De onwaarheden van Orbán zijn dus schadelijk voor de lhtbi-gemeenschap en zijn ook niet helpend voor kinderen en jongeren. De vraag is dan ook gerechtvaardigd waarom Orbán voor deze koers kiest en waarom er zoveel mensen zijn die hem hierin steunen.

Bij mij komen twee gedachten naar boven: de eerste gedachte is dat we in een onzekere tijd leven waarin bijzonder veel verandert. Orbán (en met hem leiders als Erdogan, Poetin en Trump) zet in op orde. In deze chaotische tijden herstelt hij de orde: vluchtelingen en migranten bedreigen de orde, net zoals de lhtbi-gemeenschap de orde van het huwelijk en het heldere onderscheid tussen mannelijk en vrouwelijk bedreigt. De tweede gedachte is dat het liberale gedachtegoed (terechte) ethische vragen en spanningen oproept. Het lijkt erop dat het liberale denken een alles of niets pakket is. Je bent voor een inclusiviteit, abortus en voltooid leven. Het is niet meer dan terecht dat conservatieven hier vragen bij hebben. Het probleem is echter niet homoseksualiteit, maar het gegeven dat alle ethische vragen in een pakket worden aangeboden.

Hoe verder? Wat voor het vervolg belangrijk is, is dat er ruimte komt voor verhalen. Zoals de premier van Luxemburg zijn verhaal vertelde, zo moet er ruimte komen en blijven voor de verhalen van transgenders, biseksuelen, lesbiennes en homoseksuelen. Deze groep is niet gebaat bij de stoere praat van Rutte die Orbán op de knieën wil dwingen. Wel bij elke actie die duidelijk maakt dat het gaat om identiteit en niet om een ideologie. Zij zijn gebaat bij elke actie die de verwevenheid van ethische dilemma’s ontwart en ruimte maakt voor het persoonlijk verhaal.

Inclusiviteit gaat niet over vrijzinnig of conservatief, maar om een medemens die gehoord en gezien wil worden. Alleen dan kan de regenboogvlag die beschutting bieden waar iedereen naar verlangt.

Waar ben je thuis?

25 mei

17 mei jl. was het de internationale dag tegen homofobie, bifobie, transfobie en interseksefobie. Op deze dag wordt aandacht gevraagd voor de soms zo belaagde positie van lhtbi-ers ten gevolge van homohaat. Het is noodzakelijk dat er blijvende aandacht is voor de sociale positie van deze groep. Pas in 1990 werd homoseksualiteit door de Wereldgezondheidsorganisatie WHO geschrapt van de lijst van geestesziekten. In Nederland kwam er vanaf de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw meer ruimte voor emancipatie van lhtbi-ers. Een mijlpaal was de openstelling van het burgerlijk huwelijk in 2001 voor mensen van hetzelfde geslacht.

Er is veel positiefs te vertellen over toenemende acceptatie in de samenleving en de groeiende bewustwording van lhtbi-ers. Tegelijkertijd blijft hier in ons eigen land, in onze eigen buurten aandacht nodig. Dat blijkt uit het filmpje dat Rob Jetten op Twitter zette. Het blijkt uit het verhaal van activist Saïd Zankoua (1990-2020). Het blijkt uit de verhalen van stellen die op dit moment te maken hebben met dreiging of geweld. Het blijkt uit al die verhalen van jongeren die leven met angst om uit de kast te durven komen.

Homohaat is niet het geïsoleerde probleem van een ontspoorde enkeling, maar kan alleen ontstaan en gedijen in een bepaalde context. Als op een sportvereniging ‘homo’ een geaccepteerd scheldwoord is, als op verjaardagen en partijen denigrerende homograppen niet weersproken blijven, als in geloofsgemeenschappen negatief en onzorgvuldig gesproken wordt over lhtbi-ers dan groeit er een schadelijk klimaat. Binnen dat klimaat zullen jongeren en ouderen zich wel tien keer bedenken voor ze uit de kast durven komen en het gesprek over hun identiteit aan durven gaan. Homofobie zal onderdeel uitmaken van dat klimaat (ook als individuen er zelf anders over denken) en het zaad voor homovijandige handelingen kan ontkiemen en groeien. Homofobie wordt ook niet gestopt door een bepaalde partij als zondebok aan te wijzen om niet naar de eigen context te hoeven kijken. Nu wordt bijvoorbeeld op de sociale media naar Marokkanen gewezen. Morgen kan het de kerk zijn. Homofobie is niet alleen een Marokkanenprobleem of alleen een kerkelijk probleem. Elke gemeenschap, vereniging, buurt of kerk heeft zijn sterke en zwakke kanten. De Marokkaanse gemeenschap mag aangesproken worden op het klimaat waarbinnen homohaat kan groeien. Maar niet elke Marokkaan is een homohater en de homofobie is niet opgelost door het in de schoenen te schuiven van de Marokkaanse gemeenschap. Wat is jouw eigen rol hierin? Zwijg je op je sportvereniging en kijk je weg? Hoe spreek jij over lhtbi-ers?

Iedereen heeft behoefte aan een veilige plaats om over identiteit, verbondenheid en betekenis na te denken. Een plek waar je thuis komt. Thuis wordt gekenmerkt door veiligheid en geborgenheid. Een ruimte om te groeien, een ruimte waarbinnen ook kritische vragen gesteld mogen worden.

Kan de kerk zo’n veilige plek zijn? ‘Kerk’ is een breed begrip en er is een grote diversiteit in opvattingen over homoseksualiteit. In veel kerken zijn lhtbi-ers van harte welkom, maar in veel kerken ook niet. Hoewel vrijwel geen geloofsgemeenschap hardop zal zeggen dat lhtbi-ers niet welkom zijn, zullen verharde discussies over wat ‘de Bijbel zegt’ of over wat wel of niet mag binnen die gemeenschappen wel dat gevoel geven. Het doet veel met je als je object wordt van een discussie. Laten we elkaar in de ogen blijven kijken en laten we met ons hart spreken, ook als er verschil van mening is. Ik ben blij met het initiatief Wijdekerk waar je kunt zien welke ruimte er in welke kerk is voor lhtbi-ers.

Hoe is het in onze kerk? In het nieuwe beleidsplan omschrijven we onze gemeente als een plaats waar ieder thuis kan komen. Wat we voorstaan is dat we verscheidenheid waarderen en uitgaan van verbondenheid. Wie lid is van onze gemeente, is ook volwaardig lid. Enkele jaren geleden hebben we als kerkenraad, na raadpleging van de gemeente, besloten dat ook homoseksuelen die gaan trouwen een zegen over hun huwelijk kunnen ontvangen.

We hechten er waarde aan dat ieder in onze gemeente een thuis mag vinden. We staan voor een inclusieve gemeente waar een ieder volwaardig lid van kan worden en mee kan doen.

De Bijbel in de oorspronkelijke taal begint met de Hebreeuwse letter Beth. De letter betekent ‘huis’.  Het is een open vierkantje: en biedt een fundament om op te staan, een steun in de rug en beschutting boven het hoofd. De rest van de Bijbel komt uit de open zijde. Rabbijnen zien in deze letter terugkomen wie God is.

Beth | Radio Israel

Als geloofsgemeenschap dragen we die gedachte met ons doen en laten, met ons zwijgen en spreken uit. Een huis voor ieder hart. Welkom thuis.