Tag Archives: popmuziek

Imagine … Over verlangen in de popmuziek

10 jul

Dit artikel is gepubliceerd in Onderweg (jaargang 4 9 juli 2016.)  http://www.onderwegonline.nl/

Imagine

Een dag na de aanslagen in Parijs in 2015 speelde een pianist het nummer ‘Imagine’ van John Lennon. Hij had zijn eigen piano meegebracht naar de concertzaal Bataclan waar 89 mensen om het leven waren gekomen. Nadat hij het nummer had gespeeld, vertrok hij zonder verder iets te zeggen. Zijn optreden maakte diepe indruk en filmpjes hiervan gingen de hele wereld over. Het nummer van Lennon vertolkte het gevoel van veel mensen: stel je toch eens voor dat de mensen in vrede zouden leven, dat er niets zou zijn om voor te moorden en om voor te sterven …

Imagine there’s no countries

It isn’t hard to do

Nothing to kill or die for

And no religion too

Imagine all the people

Living life in peace…

Het optreden van de pianist raakte aan een diep verlangen. De muziek gaf ruimte aan de emoties en verbond onbekende mensen met elkaar, omdat ze zich herkenden in hetzelfde verlangen: het verlangen naar een andere, betere wereld. Het verlangen naar troost en geborgenheid.

Het belang van popmuziek

Het geeft iets aan van de kracht van hedendaagse muziek. Wanneer mensen iets meemaken dat ingrijpend of overweldigend is, kan het soms zo zijn dat popmuziek precies het gevoel en de emotie die bij dat moment hoort, verwoordt. De muziek opent een deur die tot dan gesloten was.

Popmuziek toont iets van de bewegingen in onze cultuur. Om de cultuur te begrijpen, is het goed om naar hedendaagse muziek te luisteren. In deze muziek is te horen welke thema’s er spelen, welke vragen aan de orde zijn. Het zijn uitingen die de beleving van de werkelijkheid onder woorden brengen. Het belang en de waarde van popmuziek is dat het vaak gaat over grote menselijke thema’s. Zo zijn er veel nummers die gaan over het verlangen naar iemand die je echt kent, het verlangen naar oprechte liefde. Popmuziek kan het geluk en plezier bezingen of de verwondering over de schoonheid van onze wereld. Tegelijkertijd zijn er popnummers die zingen over de angst voor leegte, over het onvermijdelijke en onherroepelijke van de dood. In popmuziek klinkt soms de worsteling door met persoonlijke schuld en het verlangen naar een nieuwe kans. Douwe Bob, de Nederlandse vertegenwoordiger op het laatste Eurosongfestival zong over de druk van de samenleving waar mensen onder kunnen lijden.

Het zijn thema’s waar in de kerk ook over gesproken en gezongen wordt. Het zijn de vragen die in de psalmen worden gesteld, het zijn de thema’s waar de Bijbelverhalen om draaien.

Verlangen

Het verlangen dat in de popmuziek naar voren komt, biedt belangrijke aanknopingspunten voor een gesprek. In Eenvoudig christelijk (2006) beschrijft Tom Wright vier dominante thema’s in de huidige cultuur. Het gaat om het verlangen naar gerechtigheid, de zoektocht naar zingeving, het verlangen naar oprechte liefde en relaties, en het genieten van schoonheid. Ondanks het krachtige verlangen en de voortdurende inzet lukt het de mensheid maar niet om het verlangen te vervullen.

Tom Wright spreekt van ‘echo’s van een stem’. In het verlangen klinkt iets door van de stem van Christus die ons de weg wijst naar het Koninkrijk waar de vervulling wel gevonden kan worden. Het is waardevol om met deze visie van Wright naar popmuziek te luisteren.

Popmuziek als brug tussen samenleving en evangelie

De waarde en kracht van popmuziek wordt meer en meer binnen kerkgenootschappen herkend. Zo is het aantal top2000-diensten  in de afgelopen jaren gestaag gegroeid. The Passion lijkt inmiddels een niet meer weg te denken evenement. In de afgelopen jaren zijn er vieringen georganiseerd rond muziek van onder andere U2, Johnny Cash en Elvis Presley.

Dat popmuziek een brug kan slaan blijkt uit de populariteit van  ‘Mag ik dan bij jou’ van Claudia de Breij. Dit nummer is het meest gedraaid in de top2000-diensten. Het is ook het nummer dat hoort bij de meest gedraaide nummers bij uitvaarten. Een lied over verlangen naar geborgenheid en troost.

Mag ik dan bij jou schuilen,

als het nergens anders kan?

En als ik moet huilen,

droog jij m’n tranen dan?

Popmuziek kan de brug vormen tussen de verschillende leefwerelden. Muziek verwoordt de diepste emoties, de diepste grond van je bestaan. Wanneer de kerk geïnteresseerd raakt en gebruik kan maken van nummers die in het dagelijks leven een belangrijke rol spelen, kan de popmuziek verbindend en verdiepend werken.

Nu omarmt niet iedere gelovige popmuziek. In mijn jeugd werd popmuziek gezien als werelds en werd de muziek gezien als een instrument van de duivel. Het is een gedachte die in sommige kerkelijke stromingen nog sterk leeft. In deze geloofsgemeenschappen klinkt met name een waarschuwing voor de kwalijke invloeden als het over popmuziek gaat.

Het is goed om vragen te stellen en kritisch te zijn. Past deze muziek wel in een christelijke setting? Laten deze nummers zich wel rijmen met de heiligheid van God? Als gelovigen ‘wereldgelijkvormig’ worden, waar gaan we dan naar toe?

Ik zou deze vragen graag op een open manier, met vertrouwen, aan willen gaan, niet vanuit een veroordeling of vanuit angst. Popmuziek is een breed fenomeen, met veel diversiteit. Veel nummers gaan over emoties waar je in het leven mee te maken krijgt. Of haken aan bij de grote vragen van het leven: hoe kunnen we voor elkaar zorgen? Is er meer? Hebben we nog wel oog voor elkaar en voor de wereld?  Wat is een goed leven?

Zelfs als de muziekstijl of de teksten spanning oproepen met eigen waarden, blijft de uitnodiging tot een gesprek staan. Het thema of de vraag van het nummer kan de opening zijn van een gesprek van hart tot hart.

Zeker wanneer we de jongerencultuur willen leren begrijpen, zullen we open moeten staan voor hun muziek. Zo kunnen we een brug slaan tussen de vragen en verhalen van de cultuur en die van de kerkelijke traditie. Het is nieuw en het is zoeken naar de juiste vorm – maar dat is een spannend proces. Geloofsgemeenschappen horen tot op zekere hoogte in beweging te zijn. Wat hebben we aan boekenkasten vol schatten uit de traditie als er geen jongeren en nieuwe mensen mee in aanraking komen?

Een voorbeeld

Een jongere van een jaar of 15 volgt trouw de catechisatie. Zodra hij binnenkomt, schuift hij onderuit op zijn stoel. Hij doet zijn oordopjes uit en de klanken van een hardrocknummer zijn nog even te horen. Hij doet zijn armen over elkaar en zegt het hele uur niets. Zijn hele houding straalt iets van boosheid, weerstand en wanhoop uit. Als de catechisatie afgelopen is, doet hij zijn oordopjes in en vertrekt.

Op een keer is hij een van de laatste die vertrekt. Toevallig hoor ik het nummer dat hij op zijn telefoon aanzet: ‘Numb’ van Linkin Park.

I’ve become so numb, I can’t feel you there

Become so tired, so much more aware

I’m becoming this, all I want to do

Is be more like me and be less like you

Ik vraag hem naar zijn muziek en we raken in gesprek. Het blijkt dat hij veel herkenning vindt in de muziek van Linkin Park, Linp Bizkit en Rage against the machine. Het zijn kritische bands die scherpe vragen stellen. Het nummer van Linkin Park raakt aan zijn machteloosheid.

Tot slot

Muziek verbindt. Luisteren naar popmuziek, onbevooroordeeld durven vragen naar de muziekkeuze van anderen, kan ruimte openen voor verrassende gesprekken. Gesprekken over de schaduwkanten van het leven, over verlangens en teleurstellingen. Wat is het kostbaar om iets te kunnen delen van je diepste grond met woorden en muziek waar je in je dagelijks leven ook mee leeft. Als we zo een brug zouden kunnen slaan tussen cultuur en kerk, zou er een wereld gewonnen zijn.

NEE! HET. IS. NIET. GOED!

16 feb

“Kerkelijke muziek staat vaak niet genoeg stil bij de schreeuw. Dat is een van de dingen die jongeren in popmuziek vinden. De rauwheid van het leven. De druk van de samenleving waar je als jongere aan ten onder kunt gaan.” Aan het woord is Arend Dijkstra, deskundige op het gebied van popmuziek en leadzanger en gitarist van The Great Communicators.  Hij spreekt voor een groep predikanten die de cursus Missionaire Specialisatie volgen.

 

Brug tussen leefwerelden

Arend Dijkstra laat ons verschillende popnummers horen. Popmuziek toont iets van de onderstroom in onze cultuur. Het vertelt welke thema’s er spelen, welke vragen aan de orde zijn. Popmuziek heeft ook een verbindende kracht, zoals de Top2000-diensten laten zien. De popnummers haken aan een collectief geheugen.

Het belang en de waarde van popmuziek is dat het vaak gaat over grote menselijke thema’s. Het verlangen naar iemand die je echt kent, naar liefde. De angst voor leegte. Het onvermijdelijke en onherroepelijke van de dood. Schuld. De druk van de samenleving. De schoonheid van onze wereld. Plezier. Geluk. Het zijn thema’s waar in de kerk ook over gesproken en gezongen wordt. Opmerkelijk is dat het kerkelijk leven voor velen één van de leefwerelden is (naast de leefwerelden van vrienden, collega’s, school of werk), maar dat de échte levensvragen gemakkelijker herkend worden in popnummers dan in kerkelijke liederen. Daarnaast is de kerk voor velen überhaupt geen gesprekspartner meer, vanwege de taal, de muziek, beschadigende ervaringen of het morele oordeel die aan de kerk wordt toegeschreven.

Popmuziek kan de brug vormen tussen de verschillende leefwerelden. Soms door de aanklacht of het contrast, soms omdat de vragen van de nummers precies dezelfde vragen zijn als die in de kerk worden gesteld. Muziek verwoordt de diepste emoties, de diepste grond van je bestaan. Wanneer de kerk geïnteresseerd raakt en gebruik kan maken van nummers die in het dagelijks leven een belangrijke rol spelen, kan de popmuziek verbindend en verdiepend werken.

De schreeuw

Een belangwekkende constatering van Arend Dijkstra is dat veel kerkelijke muziek te weinig de zwaarte, diepte en rauwheid van het leven verkent en onderkent. Veel jongeren luisteren naar hard rock, metal, of rap. Het is bijzonder boeiend om met jongeren in gesprek te gaan over de nummers die ze luisteren. In deze muziek vinden ze herkenning. Als het al gaat over de rafels van het bestaan en over de duisternis die bezit van je kan nemen, heeft christelijke muziek al snel de neiging om naar een oplossing toe te zingen. Soms is het nodig dat de muziek het uithoudt in de schreeuw. In de schreeuw komt de wanhoop en beklemming naar buiten. Het verzet en het verlangen. Een nummer waar die schreeuw in doorklinkt is Given up van Linkin Park

De tekst gaat als volgt:

Wake in a sweat again
Another day’s been laid to waste
In my disgrace

Stuck in my head again
Feels like I’ll never leave this place
There’s no escape

I’m my own worst enemy

[chorus]
I’ve given up
I’m sick of feeling
Is there nothing you can say

Take this all away
I’m suffocating
Tell me what the fuck is wrong
With me
[end chorus]

I don’t know what to take
Thought I was focused but I’m scared
I’m not prepared

I hyperventilate
Looking for help somehow somewhere
And no one cares

I’m my own worst enemy

[chorus]
I’ve given up
I’m sick of feeling
Is there nothing you can say

Take this all away
I’m suffocating
Tell me what the fuck is wrong
With me
[end chorus]

[bridge]
Goddddddd!!!!

Put me out of my misery
Put me out of my misery
Put me out of my
Put me out of my fucking misery
[end bridge]

[chorus]
I’ve given up
I’m sick of feeling
Is there nothing you can say

Take this all away
I’m suffocating
Tell me what the fuck is wrong
With me
[end chorus]

Schuld 

Een van de nummers die Arend Dijkstra ons liet horen was I made a mistake van Blood Red Shoes. Het is een nummer die gaat over falen. Over het moeten leren leven met fouten die niet meer ongedaan gemaakt kunnen worden. Hoe kun je jezelf vergeven en weer met jezelf leren leven? Een nummer met zoveel handvatten voor een goed gesprek.

Stilstaan bij de rafels

Luisteren naar popmuziek leert me om meer stil te staan bij de schaduwkanten van het leven. Popmuziek kan de kerk ook een spiegel voorhouden, omdat we soms al antwoorden geven voordat we de pijn en wanhoop van de vraag doorleefd hebben. Kunnen we het uithouden in de schreeuw?

Top 40 Power of pop: popnummers die inspireren en kracht geven

19 aug

Op vrijdag 13 en 20 september is er een bijzonder programma te beluisteren op de Lokale Omroep Elburg (LOE). Van 20.00 tot 22.00 uur wordt de top 40 Power of pop gedraaid. Power of pop? Wat moet ik me daar bij voorstellen? Wanneer mensen iets meemaken dat ingrijpend is, kan het soms zo zijn dat popmuziek precies het gevoel, de emotie die bij dat moment hoort, verwoordt. De muziek opent een deur die tot dan gesloten was. Het kan gaan om mooie gebeurtenissen zoals het vinden van de ware liefde, de geboorte van een kind of vertrouwen in de toekomst. Maar het kan ook gaan over de diepe dalen in het leven. Het verlies van een dierbare, het worstelen met een depressie, moeite om het op school vol te houden, enzovoort.

music card

Never tear us apart

Nu kan het zijn dat bepaalde popsongs je kracht hebben gegeven in zo’n situatie. Een ‘gewoon’ nummer dat ineens een diepere betekenis heeft gekregen. Zoals bv ‘Geef mij je angst’ of ‘Zij gelooft in mij’ van André Hazes. Voor mij was het nummer van INXS ‘Never tear us apart’ belangrijk in een fase dat het met mijn vrouw erg slecht ging. Meer dan psalmen of geestelijke liederen was dit een nummer dat in die tijd mijn emoties en verlangen verwoordde.

Geloof, hoop en liefde

Veel popnummers (zowel Engelstalig als Nederlandstalig) raken aan vragen of thema’s rond zingeving, hoop, liefde, geloof, schuld, vervreemding en identiteit. Het zijn ook de thema’s die in de kerk klinken. Het zijn de vragen die in de psalmen worden gesteld, het zijn de thema’s waar de Bijbelverhalen om draaien. Vandaar deze unieke samenwerking met de LOE: popmuziek als inspiratiebron. Als een opening van het gesprek tussen cultuur en kerk – wat kunnen we van elkaar leren? Op 29 september is er om 19.00 uur weer een popdienst in de Protestantse Gemeente ’t Harde. In die viering komen die beide stemmen samen. Zie ook: https://alexanderveerman.wordpress.com/category/popdienst/

Meedoen?

Heb je zin om mee te doen met de top 40 Power of pop? Dat kan als volgt: stuur je popnummer(s) in en vertel waarom het nummer je raakt, inspireert of door een situatie heeft heen geholpen. Tijdens de uitzending lees ik de toelichting ook voor – dus geef even aan of ik je naam mag noemen, of dat je liever anoniem blijft. Ook zullen we enkele mensen tijdens de uitzending bellen. Doe mee en reageer via:  powerofpop@loe-elburg.nl Er bestaat overigens een kans dat we niet genoeg tijd hebben om alle inzendingen een plekje te geven in de uitzending, maar we doen ons best!

Popdienst – vloeken in de kerk?

27 jan

Vanavond (zondag 27 januari 2013)  is de tweede popdienst in de Protestantse Gemeente ’t Harde. De eerste popdienst in juni vorig jaar, trok veel bezoekers. De reacties waren positief – op de een of andere manier raakte deze opzet aan een bepaald verlangen of behoefte. Dit geldt zeker ook voor alle mensen die bij de voorbereidingen van deze popdiensten betrokken zijn. De band bestaat uit zeven personen die dit concept aansprekend vinden: moderne popnummers verbinden met zingevings- en geloofsvragen. Vrijwel alle musici hebben zichzelf aangemeld na een oproep op Facebook. Ook de voorbereidingscommissie, bestaande uit zeven personen, is razend enthousiast en verzet veel werk.

Tegelijkertijd roept de popdienst bij sommigen vragen of zelfs weerzin op. Stichting Jij Daar (www.jijdaar.nl) waarschuwt al enige jaren voor de kwalijke invloeden van popmuziek. Popmuziek is van de wereld en door deze muziek probeert de duivel onwetende mensen te misleiden. Misschien dat niet iedereen die vragen stelt bij het fenomeen ‘popdienst’  er zo zwaar aan tilt als de Stichting Jij Daar, maar het roept wel vragen op. Past deze muziek wel in de kerk? Laten deze nummers zich wel rijmen met de heiligheid van God? Als de kerk ‘wereldgelijkvormig’ wordt, waar gaan we dan naar toe?

Het is goed wanneer er vragen worden gesteld bij vormen en activiteiten van de kerk. Het nodigt uit tot doordenking – wat is het doel van kerk-zijn? Waarom komen we samen? Hoe verhouden wij ons met de samenleving en de cultuur?  Ik zou deze vragen graag op een open manier, met vertrouwen, aan willen gaan, niet vanuit een veroordeling of vanuit angst. Het lastige van de Stichting Jij Daar is het generaliseren van popmuziek en de massieve keuze die vervolgens gesteld wordt. Eerst wordt verondersteld dat alle popmuziek van de duivel is en vervolgens is de vraag: luister je naar God óf naar popmuziek. Dit manipuleren doet de werkelijkheid geen recht en helpt de discussie niet verder. Popmuziek is ontzettend breed. Veel nummers gaan over emoties waar je in het leven mee te maken krijgt. Of haken aan bij de grote vragen van het leven: hoe kunnen we voor elkaar zorgen? Is er meer? Hebben we nog wel oog voor elkaar en voor de wereld?  Wat is een goed leven?

Dat is precies het terrein waarop de popdienst zich beweegt. De vragen die in de cultuur gesteld worden, zijn vragen waar ook in de kerk over nagedacht wordt. Wat opvalt, is dat er een grote groep mensen is, voor wie de kerk niet snel een gesprekspartner zal zijn. Hoeveel deskundigheid een kerk in huis zou kunnen hebben om iemand met een bepaalde vraag verder te helpen – de drempels, bezwaren en image van de kerk verhinderen het gesprek.

Deze breuk is iets van alle tijden. Paulus liet zich niet weerhouden om over het evangelie te spreken. Hij zocht de mensen op en haakte aan bij de cultuur. Dat is geen houding van angst, maar een houding van vertrouwen. Dat is wat wij ook proberen te doen met de popdiensten. Een brug slaan tussen de vragen en verhalen van de cultuur en die van de kerkelijke traditie. Het is nieuw en het is zoeken naar de juiste vorm – maar dat is een spannend proces. Geloofsgemeenschappen horen tot op zekere hoogte in beweging te zijn. Wat hebben we aan boekenkasten vol schatten uit de traditie als er geen jongeren en nieuwe mensen mee in aanraking komen?

De popdienst raakt aan een verlangen: iets te kunnen delen van je diepste grond met woorden en muziek waar je in je dagelijks leven ook mee leeft. Als we zo een brug zouden kunnen slaan tussen cultuur en kerk, zou er een wereld gewonnen zijn.