Tag Archives: reactie

Priester Jacques Hamel

27 jul

Het nieuws van vanochtend (26 juli 2016) raakte me diep en ging vandaag met me mee. Jacques Hamel, een 86-jarige priester, werd op brute wijze tijdens de mis in zijn kerk vermoord. Mijn medeleven gaat uit naar de nabestaanden van de priester, naar de gewonde kerkganger, naar de aanwezigen die getuige waren van deze gewelddadige aanval en naar de geloofsgemeenschap van Saint-Etienne-du-Rouvray. Het raakt me, omdat het om een man op leeftijd gaat. Het raakt me, omdat het een collega is. Het raakt me, omdat het geweld ook de kerk binnen dringt.

Diepe lading

De aanval krijgt een diepere lading mee, omdat de moord in een heilige ruimte plaats vond, bij het altaar. Deze aanval is schokkend, omdat de kerk juist een schuilplaats wil zijn, een veilige plek.

Terreur raakt het hart

In zekere zin mag dat niet verrassend zijn. De terroristische aanvallen hebben steeds een scherpe impact, omdat ze het fundamentele gevoel van veiligheid en vertrouwen aantasten. Of het nu feestvierende mensen zijn op een boulevard, mensen die genieten van een popconcert, winkelende mensen, mensen die onderweg zijn, werken in een financieel centrum – al die aanvallen raken ons in het centrum van ons bestaan, omdat het gaat over verloren onschuld, verloren vertrouwen, versplinterde veiligheid. Ook de kerk past in dat rijtje.

Ondanks alle inzet van middelen en menskracht en ondanks alle snelle beloften, moet het ook maar hardop gezegd worden: het is onmogelijk om alle kerken, concerten, evenementen, uitgaansgelegenheden en elke mensenmassa te beschermen. Een terrorist is altijd in het voordeel.

Wat kunnen we doen?

Wat moeten we dan? Hoe kunnen we reageren? Misschien is het allereerst goed om – ondanks alle ernst en schrik rond de vele aanslagen – het terrorisme ook in perspectief te plaatsen. Nog steeds is de kans slachtoffer te worden van een aanslag gering. In de tweede plaats maakt de reactie op aanslagen uit. Wakkeren we verdeeldheid, angst en haat aan of is er een andere weg? De president van Frankrijk spreekt (alweer) over een oorlogsverklaring van IS aan Frankrijk. Helpt deze retoriek om Frankrijk veiliger te maken?

Zou er geen lering getrokken kunnen worden uit de reacties van de kerk zelf die de terroristische daad scherp veroordeelt, aandringt op recht doen, maar vervolgens ook verzoening en menslievendheid predikt. Dat is geen gemakkelijke weg, maar wel een weg met perspectief.

Tot slot zat ik nog na te denken over die schuilplaats. De veilige plek. In mijn  beleving is de kerk een verwijzende plaats naar echte veiligheid. Het zijn Gods vleugels waaronder wij mogen schuilen. Dat is de boodschap die Hamel zijn lange leven heeft uitgedragen. Het is het vertrouwen waarin hij gestorven is. Zoals verwoordt in psalm 61: U bent altijd mijn schuilplaats geweest, een toren te sterk voor de vijand. God is onze schuilplaats, ook in de dood. We hebben immers weet van opstanding, van een levenskracht en een zegenend licht waar geen terreur een einde aan kan maken. Opstanding door Gods liefde. Het is de basis om te strijden voor recht en gerechtigheid. Het is de basis om te blijven leven vanuit verzoening.

Om het met Paulus te zeggen: Ik ben ervan overtuigd dat dood noch leven, engelen noch machten noch krachten, heden noch toekomst,  hoogte noch diepte, of wat er ook maar in de schepping is, ons zal kunnen scheiden van de liefde van God, die hij ons gegeven heeft in Christus Jezus, onze Heer”.

“Je hebt echt een coach nodig, hoor”

1 mrt

Afgelopen vrijdag (27 februari 2015) mocht ik op het interdisciplinaire symposium ‘De weg naar heelwording: gidsen in het land van trauma, dissociatie en zingeving’, een workshop verzorgen over secundaire traumatisering. Aan de hand van mijn eigen verhaal, als partner van een geweldsgetroffene, heb ik iets verteld over de impact van seksueel misbruik op ‘significante derden’.  Over de inhoud van mijn workshop zal ik later nog schrijven. Hier zou ik stil willen staan bij een reactie die mij trof en waar ik wat over heb gemijmerd.

niet alleen

Coaching

Na afloop sprak een van de mensen die mijn workshop had gevolgd mij aan. In de workshop had ik mij niet positief uitgelaten over hulpverleners die op mijn pad kwamen. Uiteindelijk heb ik mijn weg voor een groot gedeelte zelf moeten gaan. Op vele momenten was het een eenzame weg. De deelnemer gaf aan dat er wel degelijk goede hulpverleners zijn en dat ik echt een coach nodig had. Zij had de indruk dat ik niet dicht bij mijn emoties leef en dat er nog een wereld te winnen is. Een goede coach zou mij kunnen helpen om meer uit mijn werk te halen en mij leren om meer in contact met mijzelf te komen.

Uithouden in de pijn

De vrouw sprak mij met de beste bedoelingen aan. Het was haar bewogenheid en meeleven die haar ingaven om mij op het hart te binden om hulp te zoeken. Ik heb geen enkele reden om aan haar goede intenties te twijfelen. Haar reactie bleef me echter bij. Waarom? Ze vroeg mij niet hoe het met mij ging, maar kwam gelijk met een advies. Misschien herken ik in haar reactie een reflex van de samenleving. Het verhaal van seksueel misbruik is rauw en pijnlijk. Het beschadigt en schrikt af. Misbruik is als een steen in de vijver. Het maakt kringen. Hoe dichter bij de inslag, hoe groter de golfslag. Als partner zit ik in de eerste kring. Ik draag geen gemakkelijk verhaal met me mee. Het is een verhaal met scherpe randen, een verhaal dat alleen uitgeluisterd kan worden. Het kan niet worden opgelost. Het vraagt om uithouden. Uithouden in de pijn. Uithouden in de zwaarte.

Verlegenheid

Zou het kunnen zijn dat het aanraden van hulpverleners of het verwijzen naar coaches te maken heeft met verlegenheid? Verlegenheid om stil te staan bij de pijn van de ander? Op dit moment zoek ik geen hulpverleners. Ik leef op in de nabijheid van anderen waar mijn verhaal een plek mag hebben en aan wie ik mij kan laven. Aandacht voor de donkerte en de scherpte geeft de ruimte voor vreugde en geborgenheid. Het begint met luisteren, want ik zoek erkenning. Van mijzelf, van mijn gezin, van mijn vrienden, van mensen om mij heen. In het luisteren kan de vraag naar de coach aan de orde komen, maar dat hoeft niet. Verbondenheid voor het moment kan voldoende zijn. En soms denk ik: mag ik ook gewoon een beetje eenzaam zijn?

Nederland is ziek

10 jun

Met zekere regelmaat worden we in Nederland opgeschrikt door verhalen van seksueel misbruik. Soms zijn het verhalen van een dader die vele slachtoffers heeft gemaakt, zoals Benno L of Robert M. Terecht roepen deze verhalen veel emoties op. Soms betreft het verhalen die ‘kleiner’ zijn, maar  ook zo verschrikkelijk.

speak

Meisje wordt moeder

Een verhaal van enige tijd geleden greep mij erg aan: een meisje van 12 jaar dat seksueel misbruikt werd door haar vader en een kindje kreeg. Het is een beklemmende en schokkende gebeurtenis. Hoe eenzaam zal dit meisje zich gevoeld hebben tijdens het misbruik, en hoe eenzaam zal zij zich gevoeld hebben, toen de hele wereld over dit gezin heen viel? Het mag duidelijk zijn dat het misbruik afschuwelijke gevolgen heeft; voor dit meisje van twaalf, voor haar baby. Het is ook niet te begrijpen dat de vader eerder veroordeeld is geweest voor incest en opnieuw zomaar zijn gang kon gaan.

Woedende reacties

Maar wat mij opviel in de reacties op verschillende fora is de woede en uitzonderlijke felheid waarmee op de vader werd gereageerd. Hoewel ik deze reacties wel begrijp, roepen de agressie en harde oordelen voor mij ook nieuwe vragen op. Het is immers wel ónze samenleving waarbinnen dit misbruik kon gebeuren.

Wat is mijn rol?

Met zijn allen wijzen we van ons af, terwijl wij het zijn die het klimaat en de mogelijkheden creëren waarbinnen deze excessen plaats kunnen vinden. Waarom ik dat denk? Enige tijd geleden stond in de krant te lezen dat één op de drie verpleegkundigen last heeft van seksuele intimidatie. Dit is een uitermate onthutsend gegeven. Iemand is ziek, zwak of hulpbehoevend, of komt op bezoek bij een zieke bekende, maar vindt toch nog de ruimte om een verpleegkundige te intimideren. Het gaat om onze opa’s of oma’s, vaders of moeders, partners, broers of zussen die vervelende en intimiderende grappen maken. Opmerkingen waarbij verpleegkundigen zich ongemakkelijk voelen. En wij? Wij laten het gebeuren.

Robert M. maakte kinderporno – dat is op zichzelf verschrikkelijk. Wat onthutsend is, is dat er een markt is voor kinderporno, omdat er vele brave burgers in de stilte het internet afzoeken naar dit soort plaatjes en filmpjes. En bereid zijn hiervoor te betalen. De samenleving biedt de bedding waarbinnen dit kan gebeuren.

Elk onderzoek naar seksueel misbruik of huiselijk geweld maakt duidelijk dat het een groot probleem is, zowel in omvang als in intensiteit. Maar als er zoveel slachtoffers zijn, dan zijn er dus ook heel veel daders….

Een seksueel intimiderend grapje

Een tijd geleden mocht ik een inleiding houden voor visitatoren over seksueel geweld in de kerken. (Predikanten, ouderlingen of diakenen bezoeken als visitator kerkelijke gemeenten om te vragen hoe het gaat. Klachten over bv de predikant kunnen met een visitator besproken worden). Het gezelschap bestond voor het overgrote deel uit mannen. In mijn inleiding legde ik uit dat het klimaat in de gemeente belangrijk is: is er respect voor de medemens? Worden de grenzen van elkaar gerespecteerd? Op dat moment maakte één van de visitatoren een seksueel intimiderende grap. Iedereen moest erg lachen. De vrouwen voelden zich erg ongemakkelijk. Toen ik aangaf dat hier dus grenzen werden overschreden, begon één van de vrouwen de man te verdedigen.

Verandering van klimaat is nodig

Ja, de dader die misbruik pleegt, moet gestraft worden. Door de rechter, overigens. Maar tegelijkertijd constateer ik dat Nederland ziek is. Als wij niet beginnen om bij kleine grensoverschrijdingen aan de bel te trekken en te protesteren, als wij niet bereid zijn om zelf te veranderen, zullen deze excessen blijven plaatsvinden. Want wij laten het gebeuren.