Tag Archives: terrorisme

Priester Jacques Hamel

27 jul

Het nieuws van vanochtend (26 juli 2016) raakte me diep en ging vandaag met me mee. Jacques Hamel, een 86-jarige priester, werd op brute wijze tijdens de mis in zijn kerk vermoord. Mijn medeleven gaat uit naar de nabestaanden van de priester, naar de gewonde kerkganger, naar de aanwezigen die getuige waren van deze gewelddadige aanval en naar de geloofsgemeenschap van Saint-Etienne-du-Rouvray. Het raakt me, omdat het om een man op leeftijd gaat. Het raakt me, omdat het een collega is. Het raakt me, omdat het geweld ook de kerk binnen dringt.

Diepe lading

De aanval krijgt een diepere lading mee, omdat de moord in een heilige ruimte plaats vond, bij het altaar. Deze aanval is schokkend, omdat de kerk juist een schuilplaats wil zijn, een veilige plek.

Terreur raakt het hart

In zekere zin mag dat niet verrassend zijn. De terroristische aanvallen hebben steeds een scherpe impact, omdat ze het fundamentele gevoel van veiligheid en vertrouwen aantasten. Of het nu feestvierende mensen zijn op een boulevard, mensen die genieten van een popconcert, winkelende mensen, mensen die onderweg zijn, werken in een financieel centrum – al die aanvallen raken ons in het centrum van ons bestaan, omdat het gaat over verloren onschuld, verloren vertrouwen, versplinterde veiligheid. Ook de kerk past in dat rijtje.

Ondanks alle inzet van middelen en menskracht en ondanks alle snelle beloften, moet het ook maar hardop gezegd worden: het is onmogelijk om alle kerken, concerten, evenementen, uitgaansgelegenheden en elke mensenmassa te beschermen. Een terrorist is altijd in het voordeel.

Wat kunnen we doen?

Wat moeten we dan? Hoe kunnen we reageren? Misschien is het allereerst goed om – ondanks alle ernst en schrik rond de vele aanslagen – het terrorisme ook in perspectief te plaatsen. Nog steeds is de kans slachtoffer te worden van een aanslag gering. In de tweede plaats maakt de reactie op aanslagen uit. Wakkeren we verdeeldheid, angst en haat aan of is er een andere weg? De president van Frankrijk spreekt (alweer) over een oorlogsverklaring van IS aan Frankrijk. Helpt deze retoriek om Frankrijk veiliger te maken?

Zou er geen lering getrokken kunnen worden uit de reacties van de kerk zelf die de terroristische daad scherp veroordeelt, aandringt op recht doen, maar vervolgens ook verzoening en menslievendheid predikt. Dat is geen gemakkelijke weg, maar wel een weg met perspectief.

Tot slot zat ik nog na te denken over die schuilplaats. De veilige plek. In mijn  beleving is de kerk een verwijzende plaats naar echte veiligheid. Het zijn Gods vleugels waaronder wij mogen schuilen. Dat is de boodschap die Hamel zijn lange leven heeft uitgedragen. Het is het vertrouwen waarin hij gestorven is. Zoals verwoordt in psalm 61: U bent altijd mijn schuilplaats geweest, een toren te sterk voor de vijand. God is onze schuilplaats, ook in de dood. We hebben immers weet van opstanding, van een levenskracht en een zegenend licht waar geen terreur een einde aan kan maken. Opstanding door Gods liefde. Het is de basis om te strijden voor recht en gerechtigheid. Het is de basis om te blijven leven vanuit verzoening.

Om het met Paulus te zeggen: Ik ben ervan overtuigd dat dood noch leven, engelen noch machten noch krachten, heden noch toekomst,  hoogte noch diepte, of wat er ook maar in de schepping is, ons zal kunnen scheiden van de liefde van God, die hij ons gegeven heeft in Christus Jezus, onze Heer”.

Verbijsterende stilte

23 mrt

Vandaag (23 maart) is de Ontmoetingskerk open van 15.30 – 18.30 uur om een kaarsje aan te steken of om gewoon even stil te zijn.  Er is verbijstering, ontgoocheling, woede en angst. Gisteren werd de dag gekleurd door alle berichten uit Brussel. Vandaag zal het doorgaan. Niet alleen de feiten, maar ook het duiden. Hoe kon dit gebeuren? Wie moeten we de schuld geven? Waar moeten we naar toe met onze gevoelens van verwarring en frustratie?

Stille Week

Deze week is de Stille Week. De week vóór Pasen. In de christelijke traditie is dit misschien wel de meest intense week van het jaar. We leven toe naar twee feestdagen die samen het hart van het christelijk geloof vormen. Goede Vrijdag. De dag dat we gedenken dat Jezus aan het kruis stierf. Pasen. De dag van opstanding en van nieuw leven. Maar steeds weer ontglippen ons de woorden als we de betekenis van Goede Vrijdag en Pasen proberen te beschrijven. Het mysterie overstijgt ons – misschien past ons de stilte. Verstilling. Inkeer. Om zo dichter bij het geheim, bij de rijkdom van het evangelie te komen.

Verscheurde stilte

Vandaar die Stille Week. Om toe te groeien naar het geheim. De stilte werd echter versplinterd door de aanslagen in Brussel. Het geluidsfragment op radio 1 van een kind, huilend en in paniek, galmt nog steeds na in mijn oren. Het brengt het geweld van de wereld opnieuw dichterbij. De aanslagen in Istanboel en Ankara. Jemen. Homs. Bagdad. Mogadishu. Het geweld leek weg te denken. Maar nu is het om de hoek. Nog weer dichterbij …

Hoe moeten we reageren? Moeten we reageren? Wat kun je zeggen? Behalve dan dat je het verschrikkelijk vindt voor de slachtoffers en nabestaanden, voor alle betrokkenen.

Goede Vrijdag en Pasen

De aanslagen zetten de viering van Goede Vrijdag en Pasen op scherp.  Zou het kunnen zijn dat Goede Vrijdag en Pasen onze reactie op deze aanslagen zou moeten bepalen? De weg die Jezus ging, was een verrassend en verwarrend. Radicale verbondenheid en solidariteit met lijdende en uitgestoten mensen. Jezus ging de weg van de radicale dienende liefde. Hij ging de weg die Gods Rijk heeft geopend: het Rijk waar recht heerst en barmhartigheid geleefd wordt. Pasen vertelt van ongedachte hoop in tijden van wanhoop, van onverwacht licht waar duister leek te heersen.

Haat en angst

Goede Vrijdag en Pasen roepen angst en haat een halt toe. God roept mij een halt toe. Ik verlies mijn geloof in medemensen die zomaar de meest gruwelijke aanslagen kunnen plegen tegen weerloze en kwetsbare mensen. In naam van hun god. Ik verlies mijn geloof in mijn  medemensen die uit frustratie, woede en angst heel bevolkingsgroepen beschuldigen en bedreigen. En daarmee de voedingsbodem leggen voor een nieuwe generatie mensen zonder hoop in een samenleving die hen uitstoot. Ik verlies mijn geloof, omdat ik bang ben en geen houvast meer ervaar.

Kun je nog geloven?

Daar waar ik zelf niet langer kan en durf te geloven in medemensen, in samenlevingen of in religies, klinkt de stem van de Levende. Durf ik het te wagen met een God die lief heeft tot het uiterste? Durf ik houvast te vinden in de hoop die op mij toekomt? Niet de angst of haat, maar vertrouwen en liefde? Overigens is Bijbelse liefde ook helder en scherp: de liefde strijdt tegen onrecht en brengt de gebutste en beschadigde mens weer aan het licht.

De stilte om de morgen te ontdekken

Ik heb de stilte nodig om op weg te gaan naar Goede Vrijdag en Pasen. Ik heb de stilte nodig om mijn gedachten te ordenen over de verbijsterende gebeurtenissen. Ik heb de stilte nodig om te ontdekken wanneer de morgen begint Een oud Joods verhaal vertelt het als volgt:

Zo vroeg een rabbi eens aan zijn leerlingen hoe je weet wanneer de nacht ten einde is, en de dag begint. De één zei: dat is wanneer je een hond van een schaap kunt onderscheiden. Nee, zei de rabbi. Is het dan wanneer je van verre een dadelboom van een vijgeboom kunt onderscheiden? vroeg een ander. Nee, zei de rabbi, het is als je in het gezicht van de mens die je tegenkomt kunt kijken en daarin het gezicht van je broer of je zus ziet. Totdat het zover is, is de nacht nog bij ons.