De oorlog bleef

28 Apr

Enkele jaren geleden ben ik met enkele oud-indiëgangers naar het museum Bronbeek in Arnhem geweest. Met z’n vieren dwaalden we door het museum dat verhaald over de koloniale geschiedenis van Nederland in Nederlands-Indië. De vitrines met voorwerpen, de emblemen van militaire eenheden kwamen tot leven door de verhalen van deze veteranen.

Hoofdgebouw van tehuis en museum Bronbeek.

Het waren nog jonge mannen toen ze dienden in Nederlands-Indië. Ze vertelden me over de onderlingen kameraadschap, de huiveringwekkende momenten dat ze onder vuur lagen, over het verlies van vrienden.

Een van onze reisgenoten was geboren en getogen in Nederlands-Indië. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog had hij meegevochten met het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Het was een uitermate vriendelijke en bescheiden man. Behulpzaam en betrokken.

Toen hij daar in Bronbeek vertelde over zijn tijd in het leger, brandde er een diep verdriet achter zijn ogen. De gebeurtenissen had hij minutieus opgeslagen in zijn geheugen. Hij kon zich elk detail herinneren. De verhalen had hij, net als zoveel van zijn medestrijders, zo ver mogelijk weggestopt. Doorgaan. Niet omkijken, maar je richten op de toekomst.

De pijn zat echter dieper. Hij had zijn leven gewaagd voor Nederland. Maar nooit had hij hier erkenning voor gekregen. Hij was meegekomen met de grote groep Molukkers en had zoveel achter gelaten in Indonesië. Maar op geen enkele manier had de Nederlandse overheid hem geholpen een bestaan op te bouwen. Het gebrek aan erkenning maakte dat de oorlog nooit echt een plek in zijn geschiedenis kreeg. De oorlog bleef.

Dit was wat me bij is gebleven van die middag in Arnhem. Het eenzame gevecht van deze man die schouder aan schouder met Nederlandse militairen had gevochten, maar nooit voor zijn inzet dank, respect en erkenning heeft gekregen. Het verhaal kwam naar boven door het lezen van dit artikel over hoe de Nederlandse regering duizenden Molukkers naar Nederland haalde en in de kou liet staan.

Dit deel van onze geschiedenis vervult me met schaamte.

Afschuwelijk, maar hoopgevend nieuws

21 Apr

Vandaag draaide mijn maag verschillende malen om. Het ene verhaal was nog niet verteld, of het volgende diende zich al aan. In Cambodja is een priester van de Oud Katholieke Kerk gearresteerd vanwege het in bezit hebben van kinderporno en het vermoeden van misbruik van kinderen. Ook kwam vandaag het bericht naar buiten dat een hoofdofficier van justitie verdacht wordt van ontucht. Ondertussen werd vandaag bekend gemaakt dat in Canada 104 mannen zijn opgepakt in een grote zedenzaak.  Het ging om mensensmokkelaars, pooiers en mannen de jonge meisjes wilden misbruiken. De politie wist 85 tienermeisjes op te sporen.

Beek13.jpg wordt weergegeven

Ze zitten overal

De berichten grijpen me naar de keel. in de Nederlandse zaken betreft het een priester en een officier van justitie. Mensen op een hoge positie, met aanzien, gezag en vertrouwen. In Canada ging het veelal om mensen zonder strafblad. Het betekent dat verenigingen geen genoegen kunnen nemen met een Verklaring omtrent gedrag. Het is een onderdeel van een veilige organisatie, maar alles behalve een garantie.

Het is goed om te bedenken dat geen enkele organisatie, geloofsgemeenschap of vereniging kan voorkomen dat mensen zich schuldig maken aan seksueel misbruik. Wel kan er proactief gewerkt worden aan een veilige setting. Voorlichting, vertrouwenspersonen, heldere grenzen en duidelijkheid over gevolgen van grensoverschrijdend gedrag. We hoeven niet te wijzen naar andere groepen – het komt ook bij ons voor. We moeten het zeker niet met de mantel der liefde bedekken, maar duidelijk maken dat grensoverschrijdingen niet getolereerd worden. Zorg om en voor de kwetsbare medemens moet voorop staan.

Het gaat er niet om om iedereen te wantrouwen, wel om het gesprek over grenzen, intimiteit en wangedrag te voeren. Het gaat ook over de vraag hoe het kan dat zoveel kinderen, vrouwen en mannen slachtoffer worden van misbruik. Wat zegt dat over onze samenleving?

Vernietigende gevolgen

Seksueel misbruik kan diep ingrijpende gevolgen hebben. Slachtoffers van kinderporno en andere vormen van misbruik vertellen over psychische gevolgen: ze leiden vaak aan gevoelens van minderwaardigheid en schaamte. Ze hebben te maken met angst, paniek en nachtmerries. De slachtoffers vertellen over de moeite om medemensen te vertrouwen.

Het betekent dat jij, als je valt op kinderen of jongeren, als jij bereid bent te betalen voor filmpjes of afbeeldingen, je je moet realiseren dat de levens van kinderen verwoest zijn voor jouw opwinding. Stop hiermee. Zoek hulp.

Hoopgevend

Wat ik hoopgevend vind, is dat deze zaken aan het licht zijn gekomen. Dat justitie de verhalen van misbruik serieus neemt, onderzoek doet en grensoverschrijdende mannen (en vrouwen) oppakt en aanklaagt.

Beste slachtoffers, weet dat er politieagenten en officieren van justitie hard werken om recht te doen. Weet dat jullie niet alleen zijn en dat er zoveel mensen zijn die jullie willen steunen en willen helpen.

Plegers, weet dat jullie medemensen diep beschadigen. Weet ook dat jullie daden zullen worden opgemerkt.

Omstanders, kijk niet weg, maar kies voor recht doen, voor een samenleving waar kinderen veilig zijn.

Geloofsbelijdenis: op weg met God

16 Apr

Geloofsbelijdenis van Jelmer Sloof en Naomi Harbers op 16 april 2017 

We doen belijdenis van het geloof. In het midden van de gemeente zeggen we hardop ‘ja’ tegen God en beamen zo onze eigen doop. Het is voor ons geen vanzelfsprekendheid. Het was een ontdekkingsreis waarin we onze vragen, zekerheden en twijfels op een rij hebben gezet.

Beek11.jpg wordt weergegeven

We willen ‘ja’ zeggen tegen God, omdat Hij in ons leven en in onze relatie een dragende kracht is. In die zin is belijdenis doen ook geen eindpunt, maar eerder een begin. Er volgt nog een schitterende weg met hoogte- en dieptepunten. Op die weg zullen we onze Heer beter leren kennen. Geloven is in beweging blijven.

We ontmoeten God in de gewone dingen in ons leven, in de ontmoetingen met mensen en in de muziek. Muziek opent ruimte om na te denken, in de muziek ervaren we God dichtbij.

We geloven in de drie-enige God die zich heeft laten kennen als Vader, Zoon en heilige Geest. Wij geloven in de zorgzame en scheppende liefde van de Vader, de reddende en opofferende trouw van de Zoon, en de troostende en inspirerende nabijheid van de heilige Geest.

We zijn onder de indruk van de kracht van vergeving. Gods vergeving helpt ons om ook zelf te vergeven.

We vinden de kerk belangrijk, ondanks dat er in de kerk ook veel dingen mis kunnen gaan. God is  groter dan de kerk. Toch hebben we de kerk nodig om samen met anderen God te eren, over het geloof te praten en om geloof te ontvangen.

Het is lastig om het geloof onder woorden te brengen, maar we weten zeker dat we altijd bij God terecht kunnen als er wat is.

Gebed op Stille Zaterdag

15 Apr

God,

In het donker wachten wij – omdat ons leven soms zo tot stilstand is gekomen en wachten het enige is dat ons rest

In het donker wachten wij – omdat we beseffen dat het ons aan kracht ontbreekt het duister te dooklieven

In het donker wachten wij – met alles wat we meebrengen aan hoop en verwachting, aan zorg en verdriet, aan schuld en verlorenheid.

In het donker wachten wij – en roepen uw Naam: dat U met ons bent

Omwille van uw naam, omwille van uw trouw roepen we tot U

Om uw vrede, om hoop, om uw licht, om opstanding, amen

 

“Kerkelijke taal is vaak ‘dadertaal’”

11 Apr

Het Reformatorisch Meldpunt heeft vier personen geïnterviewd die in de afgelopen decennia zich hebben ingezet voor de strijd tegen misbruik. Het derde interview was met mij en is hier op de site van het meldpunt te lezen.  Het Reformatorisch Meldpunt wil bijdragen aan het verbeteren van de positie van slachtoffers van seksueel misbruik in de reformatorische gezindte. Dit begint bij het bieden van een anoniem contactpunt voor de slachtoffers. Hier krijgen zij een luisterend oor en goed advies. 
Onze reformatorische medewerkers spreken de taal van de slachtoffers en begrijpen de specifieke dilemma’s in onze doelgroep. Slachtoffers ervaren veel steun via de anonieme contactmogelijkheden van het Reformatorisch Meldpunt. 

Afbeeldingsresultaat voor stock photo kerkbanken

U promoveerde in 2005 op het proces in de kerkenraad wanneer seksueel misbruik naar buiten komt. Hoe kwam de afbakening van dit thema tot stand?
De keuze voor de thematiek van seksueel misbruik is verweven met mijn biografie. In 1993 ben ik getrouwd met Esther. Al in onze verkeringstijd was duidelijk dat zij in haar jeugd te maken had gehad met seksueel misbruik, hoewel ik in die periode geen idee had van de geestelijke beschadigingen en de pijn. Aan het begin van ons huwelijk werd echter duidelijk hoe diep ingrijpend het misbruik doorwerkt in het leven. Het betekende dat ook mijn leven op zijn kop werd gezet. Veel verloor zijn vanzelfsprekendheid.
In zekere zin was het schrijven over misbruik het ordenen van gedachten en het uiting geven aan mijn verbijstering, machteloosheid en woede. Mijn eindscriptie (1998) ging over de pastorale behoeften van vrouwen die in hun jeugd zijn misbruikt. Deze scriptie was de reden dat Ruard Ganzevoort mij vroeg om mee te schrijven aan het synoderapport ‘Geschonden lichaam. Pastorale gids voor gemeenten die geconfronteerd worden met seksueel geweld’ (2000). De thematiek kreeg dus bredere kerkelijke aandacht, waardoor ook de universiteit het belang van onderzoek naar misbruik binnen de kerken ging onderstrepen. In 2000 kon ik als promovendus beginnen.
Het afbakenen van het onderzoek had nog wel wat voeten in de aarde. In eerste instantie wilde ik graag meerdere stemmen laten horen in mijn boek (slachtoffer, dader en omstanders). Om het onderzoek behapbaar te houden moest het echter nader worden toegespitst. De ingang via de kerkenraad bracht veel inzicht in het proces in de gemeente. Vandaar dat deze route gekozen is.

Wat is voor u de belangrijkste bevinding uit uw onderzoek?
In de tijd van het onderzoek waren er nauwelijks handvatten voor een kerkenraad om te kunnen reageren op beschuldigingen van misbruik. Het beschrijven van het proces heeft handvatten opgeleverd die in de praktijk ook behulpzaam blijken te zijn.
Daarnaast heeft het onderzoek het belang van taal onderstreept. Wie definieert de seksuele handelingen? Wordt het misbruik, onprofessioneel handelen of een romantische relatie genoemd?
Tot slot wil ik hier noemen dat de kerkelijke taal vaak ‘dadertaal’ is. Ik bedoel hiermee dat het spreken over ‘zonde’, ‘vergeving’ en ‘verzoening’ behulpzaam is voor mensen die schuld hebben door hun handelen. Voor mensen die iets is aangedaan, is dit spreken niet direct helpend. Een slachtoffer voelt zich vaak slecht en zwart van binnen. Het woord ‘zonde’ haakt aan dit gevoel. Maar er zal geen sprake kunnen zijn van vergeving, omdat het slachtoffer niet de handelingen heeft verricht. Het slachtoffer komt dan slechter de kerk uit: ik ben zo slecht, er is voor mij niet eens vergeving.
Als voorgangers meer zouden spreken over bijvoorbeeld ‘recht doen’, ‘gerechtigheid’ en ‘wraak’, komt er ruimte voor een evenwichtige verkondiging.

Hoe kenmerkt u de tijd rondom uw promotie met betrekking tot de problematiek van seksueel misbruik?
In de jaren ‘90 en de beginjaren van het nieuwe millennium was er redelijk veel aandacht voor de gevolgen van seksueel misbruik, ook binnen de kerken. De verhalen uit de Katholieke Kerk kwamen veelvuldig in het nieuws, waardoor er ook in de Protestantse Kerk een zeker urgentiebesef was. In die tijd zijn er binnen de PKN meerdere goede brochures geschreven, er is een protocol naar alle kerkelijke gemeenten gestuurd, er zijn gemeentebegeleiders aangesteld en er waren werkgroepen ‘Geloof en seksueel geweld’.

Tegelijkertijd bleek het lastig om echte en blijvende veranderingen door te voeren. Hoewel alle gemeenten een protocol hebben ontvangen, blijkt de meerderheid van de gemeenten hier niets mee te doen.
De werkgroepen ‘Geloof en seksueel geweld’ werden na 2004 opgeheven of samengevoegd vanwege bezuinigingen. Ook bleek het buitengewoon lastig om de breedte van misbruik binnen de kerken aan de orde te stellen.
In deze periode kwam er ook een sterke tegenbeweging op gang: de false-memory-movement en groeiende aandacht voor mensen die aangaven ten onrechte beschuldigd te worden.
Dus enerzijds was er ruimte en groeiende aandacht. Anderzijds echter was tot op zekere hoogte deze aandacht niet blijvend.

Wat vindt u van het huidige klimaat rondom de problematiek van seksueel misbruik, binnen en buiten de christelijke doelgroep?
Het lijkt er op dat er in deze tijd weer meer ruimte en aandacht is voor seksueel misbruik (Veilig Thuis, Centra Seksueel Geweld), terwijl er ook sprake lijkt te zijn van toenemend wegkijken van de ernst van misbruik. (Klik hier voor meer achtergrondinformatie).

Ook is het opmerkelijk en schadelijk dat binnen de GGZ fors bezuinigd wordt op traumatherapie. Met name mensen die ernstig beschadigd zijn, moeten erg hun best doen om goede hulpverleners te vinden.

Binnen de kerken blijft aandacht lastig, omdat misbruik per definitie verscheurend doorwerkt. Misbruik dat geopenbaard wordt, heeft ook voor de geloofsgemeenschap grote gevolgen. Het betekent dat er twee bewegingen zijn om de schade zoveel mogelijk te beperken: allereerst is er veel druk om deze verhalen geheim te houden. In de tweede plaats zal, wanneer het verhaal naar buiten komt, het slachtoffer druk ervaren om te vergeven, zodat de gelederen weer gesloten kunnen worden.
De geloofsgemeenschap is echter gebaat bij openheid, zodat er recht gedaan kan worden. Mensen die slachtoffer zijn geworden, hebben ondersteuning nodig en erkenning. Mensen die zich schuldig hebben gemaakt aan misbruik hebben het nodig om hun daden aan het licht te brengen, schuld op zich te nemen om zo weer naar hun bestemming toe te kunnen groeien. Dan kan een geloofsgemeenschap ook ten volle ‘stad op de berg’ zijn.

 

Stille Week in de Ontmoetingskerk

11 Apr

De week voor Pasen is de Goede of Stille Week. In de Ontmoetingskerk zijn er vanaf donderdag vieringen op weg naar Pasen. De drie dagen voor Pasen zijn voorbereid door de commissie Vieringen. Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag (Paaswake) zijn intense en aansprekende vieringen rond de kern van het christelijk geloof: het lijden, het sterven en de opstanding van Jezus Christus

Donderdag 13 april 19.00 uur

Op deze donderdag, ook wel Witte Donderdag genoemd, vieren we Avondmaal. We denken terug aan het laatste avondmaal van Jezus.  Hij vierde met zijn vrienden Pascha en verbond dit feest van bevrijding en uittocht aan zijn eigen lijden en sterven. De viering begint om 19.00 uur en de cantorij verleent haar medewerking.

Gerelateerde afbeelding

Donderdag 13 april om 20.30 uur

Dit jaar is het mogelijk om samen naar The Passion te kijken in de Ontmoetingskerk. Leeuwarden is gastheer van deze zevende editie van The Passion. Het verhaal over verbinding wordt tijdens het muzikale evenement live vertolkt op het Wilhelminaplein. Door de stad trekt een processie met een groot verlicht kruis richting dit plein.  The Passion wordt live uitgezonden vanuit Leeuwarden op Witte Donderdag 13 april om 20.30 uur op NPO 1. Meer informatie: The Passion.

Vrijdag 14 april om 19.00 uur

Op Goede Vrijdag lezen het lijdensevangelie uit het evangelie volgens Johannes. De lezingen worden afgewisseld met liederen.

Gerelateerde afbeelding

 

Zaterdag 15 april om 22.00 uur

Zaterdag 15 april is er om 22.00 uur een Paaswake in de Ontmoetingskerk. Het is een ingetogen en waardevolle viering. Tijdens deze Paaswake lezen we uit de Bijbel over Gods bevrijding, delen we het licht, gedenken onze eigen doop en wordt de nieuwe Paaskaars als teken van het licht van Christus de kerk ingedragen.

Afbeeldingsresultaat voor gratis afbeelding paaswake

 

Zondag 16 april om 9.30 uur

Op zondag 16 april vieren we het Paasfeest, aanvang 9.30 uur. Het feest van opstanding, het feest van hoop! Dit jaar kent Pasen een extra feestelijke tint omdat twee van onze gemeenteleden hebben aangegeven belijdenis te willen doen van het geloof: Jelmer Sloof en Naomi Harbers. Wat is het mooi en bemoedigend als jonge mensen in het midden van de gemeente van het geloof willen getuigen.

Afbeeldingsresultaat voor gratis afbeelding opstanding

Kracht van verbeelden

11 Apr

Begin april was de aangrijpende en indrukwekkende tentoonstelling ‘Kracht uit geweld 2017’ te zien in Wierden. De tentoonstelling werd georganiseerd door de stichting Kunst uit geweld die zo aan mensen die te maken hebben gehad met huiselijk of seksueel geweld de mogelijkheid biedt om hun verhaal te doen.

DSC03172

Taal ontbreekt

Vaak ontbreekt het aan taal om de schokkende ervaringen te verwoorden, die in het hoofd soms keer op keer worden afgespeeld. Het beeld gaat voor de woorden uit of het beeld helpt om de woorden tot een verhaal te laten samen vallen.

Het onzegbare verbeelden

De tentoonstellingen van Kunst uit geweld bieden een podium om het onzegbare te verbeelden, om het onzichtbare aan het licht te brengen, om voorzichtig en zorgvuldig het ondenkbare verhaal te vertellen. De kunstwerken laten de verschrikking, de pijn en de gevolgen van geweld zien, maar ook de kracht van de mensen die het geweld ondergingen en hun weg zoeken in het leven. In die zin moeten deze werken gezien worden om de samenleving te doordringen van de ernst van geweld en om te werken aan preventie.

Wierden

In Wierden lieten negen kunstenaars door hun werken zien hoe het misbruik en geweld diepe sporen kan trekken  in een mensenleven. Tijdens de opening van de tentoonstelling sprak de burgemeester van Wierden Robben zijn diepe bewondering uit voor de kunstenaars uit.  “Deze tentoonstelling brengt verborgen leed aan het licht. Achter hoeveel voordeuren spelen dergelijke verhalen zich af, ook hier in Wierden?”

DSC03157

Burgemeester Robben opent de tentoonstelling

‘Remember your wings’

Kunstenares Marie-Louise legde uit hoe de vleugels in haar kunstwerken de weg naar de vrijheid verbeelden.  Als reactie op het geweld creëerde ze in haar verbeelding haar eigen eiland waar ze veilig was. Deze krachtige overlevingsstrategie maakte haar echter ook eenzaam. De zwanenvleugels vertellen hoe zij de weg naar innerlijke vrijheid zocht en vond, met vallen en opstaan.

zwanenvleugels

Remember your wings               (Marie-Louise)

“Het moet eruit”

Esther Veerman, oprichtster van Kunst uit geweld, vertelde tot slot over het belang van deze tentoonstellingen. “Wat zo diep verborgen zit, moet eruit. Maar meer nog, dat wat het daglicht niet kon verdragen kan alleen in het licht en door erkenning de weg naar genezing vinden. Dat is mijn diepe overtuiging”.

DSC03166